દિવાળી માટે લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા 7 ટેસ્ટી ગુજરાતી નાસ્તા | Diwali Special Gujarati Snacks
દિવાળી એટલે ખુશીઓ, રંગોળી, દીવાઓ, મીઠાઈઓ અને જાતજાતના સ્વાદિષ્ટ નાસ્તાઓનો તહેવાર. દિવાળી આવે એટલે દરેક ગુજરાતી ઘરમાં મીઠાઈ અને ફરસાણ બનાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે. ખાસ કરીને ઘરમાં મહેમાનો આવે ત્યારે ચા સાથે કંઈક ચટપટું અને કરકરું પીરસવાની મજા જ અલગ હોય છે.
પરંતુ દિવાળીના દિવસોમાં ઘરની સફાઈ, પૂજા અને મહેમાનોની આવનજાવન વચ્ચે દરરોજ નાસ્તો બનાવવો થોડો મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં જો તમે અગાઉથી જ કેટલાક એવા નાસ્તા બનાવીને રાખો જે યોગ્ય રીતે સ્ટોર કરવાથી લાંબા સમય સુધી સારા રહે, તો તમારી દિવાળીની તૈયારી ઘણી સરળ બની શકે છે.
આજે આપણે જાણીશું દિવાળી માટે લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા 7 ગુજરાતી નાસ્તા, જે ઘરે સરળતાથી બનાવી શકાય છે. આ લિસ્ટમાં ફરસી પૂરી, શક્કરપારા, મસાલા પૂરી, તીખા પારા, ચેવડો, નાયલોન સેવ અને ચકલી જેવી સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ સામેલ છે.
આ તમામ નાસ્તા ચા સાથે સર્વ કરવા, મહેમાનોને પીરસવા અને દિવાળીના ગિફ્ટ બોક્સમાં આપવા માટે પણ ઉત્તમ છે.
દિવાળી માટે લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા નાસ્તાની યાદી
દિવાળી માટે અગાઉથી તૈયાર કરી શકાય તેવા કેટલાક લોકપ્રિય ગુજરાતી નાસ્તા અહીં આપ્યા છે.
ફરસી પૂરી (Farsi Puri)
મીઠા શક્કરપારા (Sweet Shakkarpara)
મસાલા પૂરી (Masala Puri)
તીખા પારા (Tikha Para)
પૌંઆનો ચેવડો (Poha Chevdo)
નાયલોન સેવ (Nylon Sev)
બટર ચકલી (Butter Chakli)
1. ફરસી પૂરી બનાવવાની રીત (Crispy Farsi Puri Recipe)
સામગ્રી:
મેંદો – 2 કપ
રવો – ¼ કપ
મરી – 1 નાની ચમચી
અજમો – ½ નાની ચમચી
જીરું – ½ નાની ચમચી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
ગરમ તેલ અથવા મોણ – 3 મોટી ચમચી
પાણી – જરૂર મુજબ
તળવા માટે તેલ
બનાવવાની રીત:
સૌપ્રથમ એક મોટા વાસણમાં મેંદો અને રવો મિક્સ કરો.
તેમાં મીઠું, અજમો, જીરું અને અધકચરી વાટેલી મરી ઉમેરો.
હવે તેમાં ગરમ તેલનું મોણ નાખીને બરાબર મિક્સ કરો.
થોડું-થોડું પાણી ઉમેરીને કડક લોટ બાંધો.
લોટને 15 મિનિટ ઢાંકીને રાખો.
હવે લોટના નાના લુઆ બનાવીને નાની પૂરી વણી લો.
કાંટાની મદદથી પૂરીમાં થોડાં કાણાં કરો જેથી તે ફૂલી ન જાય.
મધ્યમથી ધીમી આંચે ગોલ્ડન અને ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી તળો.
પૂરીને સંપૂર્ણ ઠંડી થયા પછી એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરી રાખો.
ખાસ ટિપ: ફરસી પૂરીને વધુ કરકરી બનાવવા માટે લોટ કડક બાંધવો અને ધીમી આંચે તળવી જરૂરી છે.
2. મીઠા શક્કરપારા બનાવવાની રીત (Sweet Shakkarpara Recipe)
સામગ્રી:
મેંદો – 2 કપ
ખાંડ – ½ કપ
ઘી – 3 મોટી ચમચી
દૂધ અથવા પાણી – જરૂર મુજબ
એલચી પાવડર – ¼ નાની ચમચી
મીઠું – એક ચપટી
તળવા માટે તેલ
બનાવવાની રીત:
સૌપ્રથમ એક પેનમાં ખાંડ અને થોડું દૂધ અથવા પાણી ગરમ કરીને ખાંડ ઓગાળી લો.
મિશ્રણ ઠંડું થવા દો.
એક વાસણમાં મેંદો, ઘી, એલચી પાવડર અને મીઠું મિક્સ કરો.
તેમાં ખાંડનું મિશ્રણ ઉમેરીને કડક લોટ બાંધો.
લોટને 10–15 મિનિટ ઢાંકીને રાખો.
હવે લોટની જાડી રોટલી વણીને છરીથી નાના ડાયમંડ આકારના ટુકડા કરો.
મધ્યમ-ધીમી આંચે સોનેરી થાય ત્યાં સુધી તળો.
સંપૂર્ણ ઠંડા થયા પછી હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ભરી રાખો.
ખાસ ટિપ: શક્કરપારા તળતી વખતે તેલ ખૂબ ગરમ ન હોવું જોઈએ. નહીં તો બહારથી ઝડપથી બ્રાઉન થઈ જશે અને અંદરથી કાચા રહી શકે છે.
3. મસાલા પૂરી બનાવવાની રીત (Gujarati Masala Puri Recipe)
સામગ્રી:
ઘઉંનો લોટ – 2 કપ
રવો – 2 મોટી ચમચી
લાલ મરચું પાવડર – 1 નાની ચમચી
હળદર – ¼ નાની ચમચી
જીરું – ½ નાની ચમચી
તલ – 1 નાની ચમચી
અજમો – ½ નાની ચમચી
હિંગ – એક ચપટી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
તેલ – 3 મોટી ચમચી
પાણી – જરૂર મુજબ
બનાવવાની રીત:
એક મોટા વાસણમાં ઘઉંનો લોટ અને રવો લો.
તેમાં લાલ મરચું, હળદર, જીરું, તલ, અજમો, હિંગ અને મીઠું ઉમેરો.
હવે ગરમ તેલનું મોણ ઉમેરીને મિક્સ કરો.
જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરીને કડક લોટ બાંધો.
નાના લુઆ બનાવીને પાતળી પૂરી વણી લો.
પૂરીમાં કાંટાથી કાણાં કરો.
મધ્યમ આંચે બંને બાજુ ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી તળો.
ઠંડી થયા પછી એરટાઇટ કન્ટેનરમાં સ્ટોર કરો.
ખાસ ટિપ: પૂરીની જાડાઈ એકસરખી રાખવાથી બધી પૂરી સરખી રીતે તળાય છે અને વધુ સમય સુધી કરકરી રહે છે.
4. તીખા પારા બનાવવાની રીત (Tikha Para Recipe)
સામગ્રી:
મેંદો – 2 કપ
રવો – 2 મોટી ચમચી
લાલ મરચું – 1 નાની ચમચી
અજમો – ½ નાની ચમચી
જીરું – ½ નાની ચમચી
કાળા મરીનો પાવડર – ¼ નાની ચમચી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
તેલનું મોણ – 3 મોટી ચમચી
પાણી – જરૂર મુજબ
બનાવવાની રીત:
મેંદો અને રવો એક વાસણમાં મિક્સ કરો.
તેમાં મરચું, જીરું, અજમો, મરી અને મીઠું ઉમેરો.
ગરમ તેલનું મોણ ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો.
થોડું પાણી નાખીને કડક લોટ બાંધો.
લોટને 10 મિનિટ આરામ આપો.
મોટી રોટલી વણીને નાના ચોરસ કે ડાયમંડ ટુકડા કાપો.
ધીમી-મધ્યમ આંચે ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી તળો.
સંપૂર્ણ ઠંડા થયા પછી ડબ્બામાં ભરી રાખો.
ખાસ ટિપ: તીખા પારા બનાવતી વખતે લોટમાં વધારે પાણી ન નાખવું. કડક લોટથી પારા વધુ ખસ્તા બને છે.
5. પૌંઆનો ચેવડો બનાવવાની રીત (Gujarati Poha Chevdo Recipe)
સામગ્રી:
પાતળા પૌંઆ – 4 કપ
મગફળી – ½ કપ
શેકેલા દાળિયા – ¼ કપ
કાજુ – ¼ કપ
કઢી પત્તા – 10–12
લીલા મરચાં – 2
હળદર – ½ નાની ચમચી
ખાંડ – 1 નાની ચમચી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
તેલ – 3 મોટી ચમચી
હિંગ – એક ચપટી
બનાવવાની રીત:
સૌપ્રથમ પાતળા પૌંઆને ધીમા તાપે હળવા કરકરા થાય ત્યાં સુધી શેકી લો.
એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો.
તેમાં મગફળી અને કાજુને અલગથી શેકી લો.
હવે દાળિયા, કઢી પત્તા અને સમારેલા લીલા મરચાં ઉમેરો.
તેમાં હળદર અને હિંગ નાખો.
હવે શેકેલા પૌંઆ ઉમેરીને ધીમેથી મિક્સ કરો.
મીઠું અને ખાંડ ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો.
ગેસ બંધ કરીને ચેવડાને સંપૂર્ણ ઠંડો થવા દો.
ત્યારબાદ એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરી રાખો.
ખાસ ટિપ: પૌંઆમાં ભેજ ન રહે તે ખૂબ જરૂરી છે. પૌંઆને બરાબર શેકવાથી ચેવડો લાંબા સમય સુધી કરકરો રહે છે.
6. નાયલોન સેવ બનાવવાની રીત (Nylon Besan Sev Recipe)
સામગ્રી:
ચણાનો લોટ – 2 કપ
લાલ મરચું – ½ નાની ચમચી
હળદર – ¼ નાની ચમચી
હિંગ – એક ચપટી
અજમો – ¼ નાની ચમચી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
તેલ – 2 મોટી ચમચી
પાણી – જરૂર મુજબ
તળવા માટે તેલ
બનાવવાની રીત:
ચણાના લોટને ચાળી લો જેથી ગાંઠો દૂર થાય.
તેમાં મીઠું, મરચું, હળદર, અજમો અને હિંગ ઉમેરો.
તેમાં તેલ ઉમેરીને મિક્સ કરો.
થોડું-થોડું પાણી ઉમેરીને નરમ અને મુલાયમ લોટ તૈયાર કરો.
સેવ બનાવવાના સંચામાં બારીક જાળી લગાવો.
તેમાં લોટ ભરીને ગરમ તેલમાં પાતળી સેવ પાડો.
મધ્યમ આંચે ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી તળો.
ઠંડી થયા પછી સેવને હવાબંધ ડબ્બામાં સ્ટોર કરો.
ખાસ ટિપ: લોટ ખૂબ કડક ન રાખવો, નહીં તો સંચામાંથી સેવ કાઢવામાં મુશ્કેલી પડશે.
7. બટર ચકલી બનાવવાની રીત (Butter Chakli Recipe)
સામગ્રી:
ચોખાનો લોટ – 1 કપ
ચણાનો લોટ – ½ કપ
મેંદો – ½ કપ
માખણ – 2 મોટી ચમચી
તલ – 1 નાની ચમચી
જીરું – ½ નાની ચમચી
લાલ મરચું – ½ નાની ચમચી
હિંગ – એક ચપટી
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
પાણી – જરૂર મુજબ
તળવા માટે તેલ
બનાવવાની રીત:
સૌપ્રથમ એક વાસણમાં ચોખાનો લોટ, ચણાનો લોટ અને મેંદો લો.
તેમાં માખણ, તલ, જીરું, મરચું, હિંગ અને મીઠું ઉમેરો.
હવે થોડું-થોડું પાણી નાખીને નરમ લોટ બાંધો.
ચકલીના સંચામાં લોટ ભરો.
ગ્રીસ કરેલી પ્લેટ પર ગોળ-ગોળ ચકલી બનાવો.
કડાઈમાં તેલ ગરમ કરીને મધ્યમ આંચે ચકલી તળો.
ચકલીને બંને બાજુથી ક્રિસ્પી અને ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી તળો.
સંપૂર્ણ ઠંડી થયા પછી એરટાઇટ ડબ્બામાં સ્ટોર કરો.
ખાસ ટિપ: ચકલીનો લોટ વધારે ઢીલો ન રાખવો. તેનાથી ચકલીનો આકાર સરસ આવે છે અને તળતી વખતે તૂટતી નથી.
4. નાસ્તાને લાંબા સમય સુધી કરકરો અને તાજો રાખવાની ટિપ્સ
દિવાળી માટે નાસ્તો બનાવવો જેટલો જરૂરી છે એટલો જ જરૂરી છે તેને યોગ્ય રીતે સ્ટોર કરવો. ઘણી વખત નાસ્તો બનાવ્યા પછી થોડા દિવસોમાં નરમ પડી જાય છે. આવું સામાન્ય રીતે ભેજ, ખોટી સ્ટોરેજ પદ્ધતિ અથવા નાસ્તો ગરમ હોય ત્યારે ડબ્બામાં ભરવાથી થાય છે.
નાસ્તાને લાંબા સમય સુધી સારો રાખવા માટે નીચેની ટિપ્સ અનુસરો.
સંપૂર્ણ ઠંડો કરો: તળેલા નાસ્તાને ડબ્બામાં ભરતા પહેલાં સંપૂર્ણપણે ઠંડો થવા દો.
એરટાઇટ કન્ટેનરનો ઉપયોગ કરો: કાચના અથવા સ્ટીલના હવાબંધ ડબ્બામાં નાસ્તો રાખો.
ભેજથી દૂર રાખો: નાસ્તાના ડબ્બા હંમેશાં સૂકી જગ્યાએ રાખો.
અલગ-અલગ સ્ટોર કરો: મીઠા અને તીખા નાસ્તાને એક જ ડબ્બામાં ન રાખો.
સૂકા ચમચાનો ઉપયોગ કરો: ચેવડો કે સેવ કાઢવા માટે હંમેશાં સૂકા ચમચાનો ઉપયોગ કરો.
નાના બેચમાં બનાવો: વારંવાર આખો ડબ્બો ખોલવાને બદલે નાની બરણીમાં થોડો નાસ્તો ભરીને ઉપયોગ કરો.
તેલ યોગ્ય તાપમાને રાખો: ઓછા તાપમાને નાસ્તો વધુ તેલ શોષી શકે છે અને વધુ ગરમ તેલમાં બહારથી ઝડપથી રંગ આવી શકે છે.
કયો નાસ્તો કેટલા દિવસ સુધી સારો રહે છે?
નીચે આપેલો સમય અંદાજિત છે. તે સામગ્રી, ભેજ, બનાવવાની રીત, પેકિંગ અને સ્ટોરેજ પર આધાર રાખે છે.
નાસ્તાનું નામ | અંદાજિત સ્ટોરેજ સમય |
|---|---|
ફરસી પૂરી | 10–14 દિવસ |
શક્કરપારા | 14–21 દિવસ |
મસાલા પૂરી | 7–14 દિવસ |
તીખા પારા | 10–14 દિવસ |
પૌંઆનો ચેવડો | 7–14 દિવસ |
નાયલોન સેવ | 7–14 દિવસ |
બટર ચકલી | 7–14 દિવસ |
આ સમય ગેરંટી નથી. નાસ્તામાં ભેજ, તાજગીમાં ફેરફાર, દુર્ગંધ કે ફૂગ દેખાય તો તેનો ઉપયોગ ન કરવો. ખાસ કરીને નાળિયેર, સૂકા ફળો અથવા ભેજવાળી સામગ્રીવાળા નાસ્તા માટે ટૂંકી સ્ટોરેજ અવધિ રાખવી.
5. દિવાળી નાસ્તાની તૈયારી ક્યારે શરૂ કરવી?
જો તમે દિવાળી પહેલાં જ બધા નાસ્તા બનાવીને રાખવા માંગતા હો, તો આ સરળ પ્લાન અનુસરી શકો છો.
10–12 દિવસ પહેલાં: ફરસી પૂરી, શક્કરપારા અને તીખા પારા બનાવો.
7–8 દિવસ પહેલાં: મસાલા પૂરી અને ચકલી તૈયાર કરો.
3–5 દિવસ પહેલાં: પૌંઆનો ચેવડો અને નાયલોન સેવ બનાવો.
દિવાળીના એક દિવસ પહેલાં: બધા નાસ્તાની ગુણવત્તા તપાસો અને સર્વ કરવા માટે નાની પ્લેટમાં ગોઠવો.
આ રીતે તમે છેલ્લી ઘડીની ઉતાવળ વગર દિવાળીની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી શકશો.
6. દિવાળી માટે ગુજરાતી નાસ્તાની થાળી કેવી રીતે તૈયાર કરવી?
એક સુંદર ગુજરાતી દિવાળી નાસ્તાની થાળીમાં તમે નીચેની વસ્તુઓ રાખી શકો છો:
ફરસી પૂરી
મીઠા શક્કરપારા
તીખા પારા
પૌંઆનો ચેવડો
નાયલોન સેવ
બટર ચકલી
કાજુ અને બદામ
ગુજરાતી મુખવાસ
આ થાળીને ચા અથવા કોફી સાથે સર્વ કરો. મહેમાનો માટે નાસ્તો પીરસવાની આ એક સરળ અને સુંદર રીત છે.
7. દિવાળી માટે લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા નાસ્તા વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
1. દિવાળી માટે કયા નાસ્તા અગાઉથી બનાવી શકાય?
દિવાળી માટે ફરસી પૂરી, શક્કરપારા, તીખા પારા, મસાલા પૂરી, ચકલી, સેવ અને પૌંઆનો ચેવડો અગાઉથી બનાવી શકાય છે. યોગ્ય રીતે ઠંડા કરીને એરટાઇટ ડબ્બામાં સ્ટોર કરવાથી તે સારી ગુણવત્તા જાળવી શકે છે.
2. કયો ગુજરાતી નાસ્તો સૌથી લાંબો સમય સારો રહે છે?
ફરસી પૂરી અને શક્કરપારા જેવા ઓછા ભેજવાળા નાસ્તા યોગ્ય રીતે બનાવવામાં અને સ્ટોર કરવામાં આવે તો લગભગ 2–3 અઠવાડિયા સુધી સારા રહી શકે છે.
3. નાસ્તાને કરકરો રાખવા માટે શું કરવું?
નાસ્તાને સંપૂર્ણ ઠંડો કર્યા પછી જ એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરો. ડબ્બામાં ભેજ ન જવા દો અને તેને સૂકી જગ્યાએ રાખો.
4. શું દિવાળીનો નાસ્તો ફ્રિજમાં રાખવો જોઈએ?
સામાન્ય રીતે સૂકા અને કરકરા તળેલા નાસ્તાને ફ્રિજમાં રાખવાની જરૂર હોતી નથી. એરટાઇટ ડબ્બામાં ઠંડી અને સૂકી જગ્યાએ રાખી શકાય છે. ફ્રિજમાં રાખવાથી બહાર કાઢતી વખતે કન્ડેન્સેશનના કારણે ભેજ આવી શકે છે.
5. શું ઓછા તેલમાં લાંબા સમય સુધી ટકે તેવા નાસ્તા બનાવી શકાય?
હા, પૌંઆનો ચેવડો અને શેકેલા મસાલા મખાણા જેવા નાસ્તા ઓછા તેલમાં બનાવી શકાય છે. પરંતુ ઓછા તેલનો ઉપયોગ કરવાથી આપમેળે વધુ લાંબી shelf life મળતી નથી; ભેજનું નિયંત્રણ પણ એટલું જ જરૂરી છે.
6. દિવાળી માટે કેટલા દિવસ પહેલાં નાસ્તો બનાવવો જોઈએ?
ફરસી પૂરી અને શક્કરપારા જેવા સૂકા નાસ્તા 10–12 દિવસ પહેલાં બનાવી શકાય છે. ચેવડો અને સેવ જેવા નાસ્તા તાજા અને કરકરા રહે તે માટે દિવાળીના થોડા દિવસ પહેલાં બનાવવાનું પસંદ કરો.
અંતિમ વાત
દિવાળીનો તહેવાર સ્વાદિષ્ટ મીઠાઈઓ અને નાસ્તા વગર અધૂરો લાગે છે. જો તમે દિવાળી પહેલાં જ ફરસી પૂરી, શક્કરપારા, મસાલા પૂરી, તીખા પારા, ચેવડો, સેવ અને ચકલી જેવા નાસ્તા બનાવીને યોગ્ય રીતે સ્ટોર કરો તો તહેવારના દિવસોમાં રોજ રસોડામાં વધારે સમય પસાર કરવાની જરૂર નહીં પડે.
આ વખતે બજારમાંથી નાસ્તો ખરીદવાને બદલે ઘરે જ સ્વચ્છ અને સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી ફરસાણ બનાવો અને પરિવાર તથા મહેમાનો સાથે દિવાળીની મજા માણો.
તમને આમાંથી કયો નાસ્તો સૌથી વધુ પસંદ છે? અમને કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવજો.
Happy Diwali! શુભ દીપાવલી!

0 Comments