દિવાળી ફરસાણ બનાવવાની રીત: 7 ટેસ્ટી ગુજરાતી નાસ્તા

દિવાળી એટલે દીવડાઓની રોશની, રંગોળી, મીઠાઈઓ અને સ્વાદિષ્ટ નાસ્તાની મજા! ગુજરાતી ઘરોમાં દિવાળીનો તહેવાર ફરસાણ વગર અધૂરો લાગે છે. દિવાળી નજીક આવતાં જ ઘરમાં ચકરી, ફરસી પૂરી, સેવ, મઠિયા, શક્કરપારા અને ચેવડો જેવી અનેક પરંપરાગત વાનગીઓ બનાવવાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે.


દિવાળી ફરસાણ બનાવવાની રીત


જો તમે પણ આ દિવાળીએ બજારમાંથી ફરસાણ ખરીદવાને બદલે ઘરે જ સ્વાદિષ્ટ, ક્રિસ્પી અને સ્વચ્છ રીતે બનાવેલા ગુજરાતી નાસ્તા તૈયાર કરવા માંગતા હોવ, તો આ લેખ તમારા માટે છે.

દિવાળી માટે ઘરે જ બનાવો 7 ટેસ્ટી ગુજરાતી ફરસાણ | Diwali Special Gujarati Farsan Recipes

આજે આપણે જાણીશું દિવાળી માટે ઘરે સરળતાથી બનાવી શકાય તેવી 7 લોકપ્રિય ગુજરાતી ફરસાણ રેસિપી, તેમાં વપરાતી સામગ્રી, બનાવવાની રીત અને ફરસાણ લાંબા સમય સુધી ક્રિસ્પી રહે તે માટેની ઉપયોગી ટિપ્સ.

આ બધી વાનગીઓ તમે પરિવારના સભ્યો સાથે મળીને પણ તૈયાર કરી શકો છો.

દિવાળી માટે કયું ગુજરાતી ફરસાણ બનાવવું?

દિવાળી માટે બનાવવામાં આવતા કેટલાક લોકપ્રિય ગુજરાતી ફરસાણ નીચે મુજબ છે:

  1. ગુજરાતી ચકરી (Chakri)

  2. ફરસી પૂરી (Farsi Puri)

  3. ગુજરાતી સેવ (Gujarati Sev)

  4. મસાલા શક્કરપારા (Masala Shakarpara)

  5. ગુજરાતી મઠિયા (Gujarati Mathiya)

  6. ચોરાફળી (Chorafali)

  7. ગુજરાતી પૌંઆ ચેવડો (Poha Chivda)

ચાલો, હવે દરેક ફરસાણની સામગ્રી અને બનાવવાની સરળ રીત જાણીએ.

1. ગુજરાતી ચકરી બનાવવાની રીત (Gujarati Chakri Recipe)

ચકરી ગુજરાતી દિવાળીના સૌથી લોકપ્રિય અને પરંપરાગત નાસ્તામાંથી એક છે. તેનો ગોળ આકાર, મસાલેદાર સ્વાદ અને કરકરો ટેક્સચર દરેકને પસંદ આવે છે.

ચકરી બનાવવા માટેની સામગ્રી

  • ચોખાનો લોટ – 1 કપ

  • અડદનો લોટ – ¼ કપ

  • તલ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • જીરું – ½ ટીસ્પૂન

  • લાલ મરચું પાવડર – ½ ટીસ્પૂન

  • હળદર – ¼ ટીસ્પૂન

  • અજમો – ½ ટીસ્પૂન

  • ગરમ તેલ અથવા મોણ – 2 ટેબલસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

  • તળવા માટે તેલ

ચકરી બનાવવાની રીત

  1. સૌપ્રથમ એક મોટા વાસણમાં ચોખાનો લોટ અને અડદનો લોટ મિક્સ કરો.

  2. તેમાં તલ, જીરું, અજમો, લાલ મરચું, હળદર અને મીઠું ઉમેરો.

  3. હવે ગરમ તેલનું મોણ ઉમેરીને લોટને બરાબર મિક્સ કરો.

  4. થોડું-થોડું પાણી ઉમેરીને નરમ પરંતુ ચકરી બનાવવા યોગ્ય લોટ બાંધો.

  5. ચકરી બનાવવાના સંચામાં લોટ ભરીને તેલ લગાવેલી થાળી પર ગોળ ચકરી બનાવો.

  6. કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો અને મધ્યમ તાપે ચકરીને ધીમે ધીમે તળો.

  7. ચકરી બંને બાજુથી ગોલ્ડન અને ક્રિસ્પી થાય એટલે બહાર કાઢી લો.

ટિપ્સ: ચકરીનો લોટ બહુ કઠણ ન રાખવો. તેલ વધારે ગરમ હશે તો ચકરી બહારથી લાલ થશે પરંતુ અંદરથી કાચી રહી શકે છે.

2. ગુજરાતી ફરસી પૂરી બનાવવાની રીત (Gujarati Farsi Puri Recipe)

ફરસી પૂરી એકદમ ક્રિસ્પી અને લાંબા સમય સુધી સારો સ્વાદ જાળવી રાખતો પરંપરાગત ગુજરાતી નાસ્તો છે. ચા સાથે ફરસી પૂરી ખાવાની મજા જ અલગ છે.

ફરસી પૂરી બનાવવા માટેની સામગ્રી

  • મેંદો – 2 કપ

  • સોજી – 2 ટેબલસ્પૂન

  • ઘી – 3 ટેબલસ્પૂન

  • કાળા મરીનો ભૂકો – 1 ટીસ્પૂન

  • જીરું – ½ ટીસ્પૂન

  • અજમો – ½ ટીસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

  • તળવા માટે તેલ

ફરસી પૂરી બનાવવાની રીત

  1. એક વાસણમાં મેંદો, સોજી, મીઠું, કાળા મરીનો ભૂકો, જીરું અને અજમો મિક્સ કરો.

  2. તેમાં ઘી ઉમેરીને લોટમાં બરાબર મોણ ભેળવો.

  3. હવે થોડું-થોડું પાણી ઉમેરીને કઠણ લોટ બાંધો.

  4. લોટને ઢાંકીને 15થી 20 મિનિટ આરામ આપો.

  5. લોટના નાના લુવા બનાવીને નાની પૂરી વણો.

  6. કાંટાથી પૂરીમાં નાના કાણા કરો જેથી પૂરી ફૂલી ન જાય.

  7. મધ્યમથી ધીમા તાપે પૂરીને બંને બાજુથી ગોલ્ડન અને ક્રિસ્પી થાય ત્યાં સુધી તળો.

  8. પૂરીને સંપૂર્ણ ઠંડી થયા પછી એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરો.

ટિપ્સ: ફરસી પૂરીનો લોટ કઠણ બાંધવો અને પૂરી ધીમા તાપે તળવી. આથી પૂરી સરસ કરકરી બને છે.

3. ગુજરાતી સેવ બનાવવાની રીત (Gujarati Sev Recipe)

ગુજરાતી સેવ ગાંઠિયા, ચેવડો અને અન્ય નાસ્તા સાથે ખાવામાં આવે છે. આ સેવને તમે ઘરના નાસ્તા માટે સરળતાથી બનાવી શકો છો.

સેવ બનાવવા માટેની સામગ્રી

  • ચણાનો લોટ – 2 કપ

  • હળદર – ¼ ટીસ્પૂન

  • લાલ મરચું પાવડર – ½ ટીસ્પૂન

  • અજમો – ½ ટીસ્પૂન

  • હિંગ – એક ચપટી

  • તેલ – 2 ટેબલસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

  • તળવા માટે તેલ

સેવ બનાવવાની રીત

  1. એક મોટા વાસણમાં ચણાનો લોટ ચાળી લો.

  2. તેમાં હળદર, લાલ મરચું, અજમો, હિંગ અને મીઠું ઉમેરો.

  3. હવે ગરમ તેલ ઉમેરીને બધી સામગ્રી મિક્સ કરો.

  4. થોડું-થોડું પાણી નાખીને નરમ લોટ તૈયાર કરો.

  5. સેવ બનાવવાના સંચામાં બારીક જાળી લગાવીને લોટ ભરો.

  6. ગરમ તેલમાં સીધી સેવ પાડો.

  7. સેવ ક્રિસ્પી થાય એટલે બહાર કાઢી લો.

  8. ઠંડી થયા પછી સેવને હળવા હાથે તોડી એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરો.

ટિપ્સ: સેવનો લોટ બહુ પાતળો ન રાખવો. તેલ યોગ્ય તાપમાને હોવું જોઈએ જેથી સેવ સરસ રીતે તળાય.

4. મસાલા શક્કરપારા બનાવવાની રીત (Masala Shakarpara Recipe)

શક્કરપારા સામાન્ય રીતે મીઠા બનાવવામાં આવે છે, પરંતુ મસાલા શક્કરપારા પણ દિવાળીના નાસ્તામાં ખૂબ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે. તેમાં મસાલાનો સ્વાદ અને ક્રિસ્પી ટેક્સચર મળે છે.

સામગ્રી

  • મેંદો – 2 કપ

  • સોજી – ¼ કપ

  • ઘી – 3 ટેબલસ્પૂન

  • લાલ મરચું પાવડર – 1 ટીસ્પૂન

  • અજમો – ½ ટીસ્પૂન

  • જીરું – ½ ટીસ્પૂન

  • તલ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • હળદર – ¼ ટીસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

  • તળવા માટે તેલ

બનાવવાની રીત

  1. મેંદો અને સોજી એક વાસણમાં મિક્સ કરો.

  2. તેમાં ઘી, લાલ મરચું, હળદર, જીરું, અજમો, તલ અને મીઠું ઉમેરો.

  3. બધું મિક્સ કરીને થોડું-થોડું પાણી ઉમેરી કઠણ લોટ બાંધો.

  4. લોટને 15 મિનિટ ઢાંકીને રાખો.

  5. લોટની મોટી રોટલી વણીને નાના ચોરસ અથવા ડાયમંડ આકારના ટુકડા કાપો.

  6. કડાઈમાં તેલ ગરમ કરીને ધીમા તાપે ટુકડાઓ તળો.

  7. શક્કરપારા ગોલ્ડન અને ક્રિસ્પી થાય એટલે બહાર કાઢો.

  8. સંપૂર્ણ ઠંડા થયા પછી ડબ્બામાં ભરો.

ટિપ્સ: શક્કરપારાને ધીમા તાપે તળવાથી તે અંદર સુધી સરસ ક્રિસ્પી બને છે.

5. ગુજરાતી મઠિયા બનાવવાની રીત (Gujarati Mathiya Recipe)

ગુજરાતી મઠિયા ખાસ કરીને દિવાળી અને તહેવારોમાં બનાવવામાં આવતો પરંપરાગત નાસ્તો છે. મસાલેદાર અને કરકરા મઠિયા ચા સાથે ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.

સામગ્રી

  • મઠિયાનો લોટ અથવા અડદનો લોટ – 1 કપ

  • ચણાનો લોટ – ½ કપ

  • મીઠી સોડા – એક નાની ચપટી

  • પાપડ ખાર – ¼ ટીસ્પૂન

  • લાલ મરચું પાવડર – ½ ટીસ્પૂન

  • તલ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • હળદર – ¼ ટીસ્પૂન

  • ખાંડ – 1 ટીસ્પૂન

  • તેલ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

બનાવવાની રીત

  1. એક વાસણમાં અડદનો લોટ અને ચણાનો લોટ મિક્સ કરો.

  2. તેમાં તલ, મીઠું, મરચું, હળદર અને ખાંડ ઉમેરો.

  3. પાપડ ખાર અને મીઠી સોડા યોગ્ય પ્રમાણમાં ઉમેરો.

  4. થોડું-થોડું પાણી નાખીને નરમ અને લચીલો લોટ બાંધો.

  5. લોટને થોડો સમય ઢાંકીને રાખો.

  6. નાના લુવા બનાવીને પાતળા મઠિયા વણો.

  7. ગરમ તેલમાં મધ્યમથી ધીમા તાપે તળો.

  8. મઠિયા ક્રિસ્પી થાય એટલે બહાર કાઢી ઠંડા થવા દો.

ટિપ્સ: મઠિયાનો લોટ સારી રીતે મસળવો જરૂરી છે. પાપડ ખારનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેની પેકેટ પર આપેલી સૂચના અને પ્રમાણનું ધ્યાન રાખો.

6. ગુજરાતી ચોરાફળી બનાવવાની રીત (Gujarati Chorafali Recipe)

ચોરાફળી એક ખાસ ગુજરાતી તહેવારી નાસ્તો છે. પાતળી, ફૂલેલી અને કરકરી ચોરાફળી ઉપર મરચું પાવડર અને સંચળ છાંટીને ખાવામાં આવે છે.

સામગ્રી

  • અડદનો લોટ – 1 કપ

  • ચણાનો લોટ – ½ કપ

  • પાપડ ખાર – ¼ ટીસ્પૂન

  • તેલ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • પાણી – જરૂર મુજબ

  • તળવા માટે તેલ

  • લાલ મરચું પાવડર – ઉપર છાંટવા માટે

  • સંચળ – સ્વાદ અનુસાર

બનાવવાની રીત

  1. અડદનો લોટ અને ચણાનો લોટ મિક્સ કરો.

  2. તેમાં પાપડ ખાર, મીઠું અને તેલ ઉમેરો.

  3. થોડું-થોડું પાણી નાખીને કઠણ લોટ બાંધો.

  4. લોટને સારી રીતે મસળો જેથી તે લચીલો બને.

  5. લોટના નાના ભાગ કરીને પાતળી પટ્ટીઓ વણો.

  6. પટ્ટીઓને લાંબી અને પાતળી ચોરાફળીના આકારમાં કાપો.

  7. ગરમ તેલમાં એક પછી એક ચોરાફળી તળો.

  8. ફૂલીને ક્રિસ્પી થાય એટલે બહાર કાઢો.

  9. ઉપરથી લાલ મરચું અને સંચળ છાંટો.

ટિપ્સ: ચોરાફળી પાતળી વણવી અને યોગ્ય તાપમાને તળવી ખૂબ જરૂરી છે.

7. ગુજરાતી પૌંઆ ચેવડો બનાવવાની રીત (Gujarati Poha Chivda Recipe)

પૌંઆ ચેવડો એક સ્વાદિષ્ટ અને સરળ ગુજરાતી નાસ્તો છે. તેમાં પૌંઆ, શીંગદાણા, દાળિયા, કઢી પત્તા અને મસાલાનો ઉપયોગ થાય છે.

સામગ્રી

  • પાતળા પૌંઆ – 3 કપ

  • શીંગદાણા – ¼ કપ

  • દાળિયા – 2 ટેબલસ્પૂન

  • કાજુ – 10થી 12

  • કઢી પત્તા – 10થી 12

  • લીલા મરચાં – 2

  • હળદર – ½ ટીસ્પૂન

  • ખાંડ – 1 ટીસ્પૂન

  • મીઠું – સ્વાદ અનુસાર

  • તેલ – 2 ટેબલસ્પૂન

  • રાઈ – ½ ટીસ્પૂન

  • હિંગ – એક ચપટી

બનાવવાની રીત

  1. સૌપ્રથમ પાતળા પૌંઆને ધીમા તાપે કડાઈમાં શેકીને અલગ રાખો.

  2. બીજી કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો.

  3. તેમાં રાઈ અને હિંગ ઉમેરો.

  4. ત્યારબાદ શીંગદાણા, કાજુ અને દાળિયા ઉમેરીને શેકો.

  5. લીલા મરચાં અને કઢી પત્તા ઉમેરો.

  6. હવે હળદર અને મીઠું ઉમેરો.

  7. શેકેલા પૌંઆ ઉમેરીને હળવા હાથે મિક્સ કરો.

  8. છેલ્લે ખાંડ ઉમેરીને બધી સામગ્રી મિક્સ કરો.

  9. ચેવડો ઠંડો થયા પછી એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરો.

ટિપ્સ: પૌંઆને ધીમા તાપે શેકવાથી ચેવડો વધુ ક્રિસ્પી બને છે. પૌંઆ વધારે તૂટી ન જાય તે માટે મિક્સ કરતી વખતે હળવા હાથનો ઉપયોગ કરો.

દિવાળીનું ફરસાણ લાંબા સમય સુધી ક્રિસ્પી કેવી રીતે રાખવું?

ઘરે બનાવેલા ફરસાણનો સ્વાદ અને કરકરાપણું જાળવી રાખવા માટે યોગ્ય સંગ્રહ ખૂબ જરૂરી છે.

આ સરળ ટિપ્સ ધ્યાનમાં રાખો:

  1. સંપૂર્ણ ઠંડું કરો: ફરસાણ તળ્યા પછી તરત ડબ્બામાં ન ભરો. પહેલાં સંપૂર્ણ ઠંડું થવા દો.

  2. એરટાઇટ ડબ્બાનો ઉપયોગ કરો: ભેજથી બચાવવા માટે હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ફરસાણ રાખો.

  3. ભેજથી દૂર રાખો: ફરસાણને પાણી, વરાળ અને ભેજવાળી જગ્યાથી દૂર રાખો.

  4. સૂકી ચમચી વાપરો: ડબ્બામાંથી ફરસાણ કાઢતી વખતે હંમેશાં સૂકી ચમચીનો ઉપયોગ કરો.

  5. અલગ-અલગ રાખો: ભેજવાળા અને સૂકા નાસ્તા એક જ ડબ્બામાં ન રાખો.

  6. તેલ યોગ્ય રીતે ગરમ કરો: ખૂબ ઓછા કે વધારે તાપમાને તળવાથી ફરસાણની ગુણવત્તા બગડી શકે છે.

  7. નાના બેચમાં બનાવો: જરૂર પ્રમાણે ફરસાણ બનાવવાથી તેની તાજગી જળવાય છે.

ફરસાણ કેટલા દિવસ સારું રહેશે તે તેની સામગ્રી, બનાવવાની રીત, ભેજ અને સંગ્રહની સ્થિતિ પર આધાર રાખે છે. તેથી દરેક વાનગીની ગંધ, સ્વાદ અને દેખાવ તપાસીને જ ખાવું.

દિવાળી ફરસાણ બનાવતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

  • દરેક રેસિપીમાં સામગ્રીનું યોગ્ય પ્રમાણ રાખો.

  • લોટ બાંધતી વખતે પાણી એકસાથે ન નાખો.

  • ફરસાણ તળવા માટે યોગ્ય તાપમાન જાળવો.

  • તળવા માટે સ્વચ્છ અને યોગ્ય ગુણવત્તાવાળું તેલ વાપરો.

  • વારંવાર વપરાયેલા અથવા બળી ગયેલા તેલનો ઉપયોગ ટાળો.

  • ફરસાણ સંપૂર્ણ ઠંડું થયા પછી જ પેક કરો.

  • પરિવારના સભ્યોને ગમતા મસાલા પ્રમાણે સ્વાદમાં ફેરફાર કરી શકો છો.

દિવાળી માટે ઘરે ફરસાણ બનાવવાના ફાયદા

ઘરે ફરસાણ બનાવવાથી તમને સામગ્રીની પસંદગી, મસાલાનું પ્રમાણ અને બનાવવાની રીત પર વધુ નિયંત્રણ મળે છે. તમે પરિવારના સ્વાદ પ્રમાણે ઓછું તીખું, વધારે તીખું અથવા અલગ મસાલાવાળું ફરસાણ બનાવી શકો છો.

આ ઉપરાંત, પરિવાર સાથે મળીને દિવાળીના નાસ્તા બનાવવાની મજા પણ તહેવારને ખાસ બનાવે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

1. દિવાળી માટે કયું ગુજરાતી ફરસાણ સૌથી સારું છે?

દિવાળી માટે ચકરી, ફરસી પૂરી, સેવ, મઠિયા, ચોરાફળી, શક્કરપારા અને પૌંઆ ચેવડો લોકપ્રિય ગુજરાતી ફરસાણ છે.

2. ઘરે બનાવેલું ફરસાણ કેટલા દિવસ સુધી ટકે છે?

ફરસાણનો પ્રકાર અને સંગ્રહની સ્થિતિ પ્રમાણે તેની તાજગી બદલાય છે. સંપૂર્ણ ઠંડું કરીને સૂકા એરટાઇટ ડબ્બામાં રાખવાથી કરકરાપણું જાળવવામાં મદદ મળે છે.

3. ફરસાણ ક્રિસ્પી બનાવવા માટે શું કરવું?

લોટમાં યોગ્ય પ્રમાણમાં મોણ નાખો, યોગ્ય તાપમાને ધીમે તળો અને ફરસાણ સંપૂર્ણ ઠંડું થયા પછી જ ડબ્બામાં ભરો.

4. દિવાળીનું ફરસાણ ઘરે બનાવવું કે બજારમાંથી ખરીદવું?

ઘરે ફરસાણ બનાવવાથી તમે સામગ્રીની ગુણવત્તા, મસાલા અને સ્વચ્છતાનું વધુ સારી રીતે ધ્યાન રાખી શકો છો.

5. ફરસાણ માટે કયું તેલ વાપરવું?

તમારા સ્વાદ અને રસોઈની જરૂરિયાત પ્રમાણે યોગ્ય સ્મોક પોઇન્ટ ધરાવતું રિફાઇન્ડ અથવા અન્ય રસોઈ માટે યોગ્ય તેલ પસંદ કરો.

અંતિમ વાત

દિવાળીનો તહેવાર સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી ફરસાણ વગર અધૂરો લાગે છે. ચકરી, ફરસી પૂરી, સેવ, શક્કરપારા, મઠિયા, ચોરાફળી અને પૌંઆ ચેવડો જેવી વાનગીઓ ઘરે બનાવીને તમે તમારા પરિવાર સાથે તહેવારની મજા બમણી કરી શકો છો.

આ દિવાળીએ બહારથી ફરસાણ લાવવાને બદલે ઘરે જ આ સરળ ગુજરાતી રેસિપી અજમાવો અને પરિવાર સાથે પરંપરાગત સ્વાદનો આનંદ માણો.

તમને આમાંથી કયું ફરસાણ સૌથી વધારે પસંદ છે? અમને કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવો.

Happy Diwali! 🪔

Gujarati Recipe Hub – Learn & Cook



0 Comments