ભાઈ બીજ રેસીપી ગુજરાતી: ઘરે બનાવો દાણેદાર મોહનથાળ | Bhai Bij Special Recipe

દિવાળીના તહેવાર પછી આવતો ભાઈબીજનો તહેવાર ભાઈ અને બહેનના પ્રેમ અને લાગણીનું પ્રતીક છે. આ દિવસે બહેન પોતાના ભાઈને તિલક કરીને તેના સુખી અને સ્વસ્થ જીવન માટે પ્રાર્થના કરે છે. ત્યારબાદ ભાઈને મનપસંદ મીઠાઈ અને ભોજન પીરસવામાં આવે છે.

ભાઈ બીજ રેસીપી ગુજરાતી

જો તમે પણ આ વર્ષે ભાઈબીજ માટે ઘરે કંઈક ખાસ બનાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આજે આપણે ગુજરાતી પરંપરાગત મીઠાઈ દાણેદાર મોહનથાળ બનાવતા શીખીશું.

મોહનથાળ એ ચણાના લોટ, દેશી ઘી, માવા, ખાંડની ચાસણી અને એલચીથી બનતી સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી મીઠાઈ છે. યોગ્ય રીતે બનાવવામાં આવે તો તેનો સ્વાદ કંદોઈની દુકાનમાં મળતા મોહનથાળ જેવો લાગે છે.

આ ભાઈ બીજ રેસીપી ગુજરાતીમાં અમે તમને જરૂરી સામગ્રીથી લઈને મોહનથાળ જમાવવા અને તેના સુંદર ચોરસ ટુકડા કાપવા સુધીની દરેક પ્રક્રિયા સરળ રીતે સમજાવીશું.

ભાઈ બીજ માટે મોહનથાળ શા માટે ખાસ છે?

મોહનથાળ ગુજરાતની જાણીતી પરંપરાગત મીઠાઈઓમાંની એક છે. દિવાળી, લગ્નપ્રસંગ, તહેવારો અને પરિવારના ખાસ પ્રસંગો દરમિયાન પણ તેને બનાવવામાં આવે છે.

ભાઈબીજના દિવસે ભાઈને મનપસંદ મીઠાઈ પીરસવી એ પરિવારના આનંદનો એક ભાગ છે. મોહનથાળ તેની દાણેદાર બનાવટ, ઘીનો સ્વાદ અને એલચીની સુગંધને કારણે ખાસ પસંદ કરી શકાય છે.

મોહનથાળ ઉપરાંત ભાઈબીજની થાળીમાં લાપસી, બાસુંદી, ખીર, ઘૂઘરા અને અન્ય ગુજરાતી વાનગીઓ પણ સામેલ કરી શકાય છે. કઈ વાનગી બનાવવી તે પરિવારની પસંદગી અને પરંપરા પર આધાર રાખે છે.

મોહનથાળ બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી

આ સામગ્રીથી આશરે 16થી 20 મધ્યમ કદના મોહનથાળના ટુકડા બનાવી શકાય છે.

મોહનથાળના મિશ્રણ માટે:

  • જાડો ચણાનો લોટ – 2 કપ (આશરે 250 ગ્રામ)

  • દેશી ઘી – ½ કપ (આશરે 110 ગ્રામ)

  • દૂધ – 2 ટેબલસ્પૂન

  • માવો – 150 ગ્રામ

  • એલચી પાવડર – ½ નાની ચમચી

  • જાયફળ પાવડર – એક ચપટી (વૈકલ્પિક)

ખાંડની ચાસણી માટે:

  • ખાંડ – 1 કપ (આશરે 200 ગ્રામ)

  • પાણી – ¾ કપ (180 મિલી)

સજાવટ માટે:

  • બદામની કતરણ – 2 ટેબલસ્પૂન

  • પિસ્તાની કતરણ – 1 ટેબલસ્પૂન

  • કેસર – થોડા તાંતણા (વૈકલ્પિક)

નોંધ: માપ માટે એક જ કપનો ઉપયોગ કરો. મોહનથાળ બનાવવા માટે કરકરો અથવા જાડો ચણાનો લોટ વાપરવાથી દાણેદાર બનાવટ મેળવવામાં મદદ મળે છે.

મોહનથાળ રેસીપી બનાવવાની રીત – સ્ટેપ બાય સ્ટેપ

સ્ટેપ 1: ચણાના લોટને ઘી અને દૂધનો ધાબો આપો

મોહનથાળ બનાવવા ચણાના લોટને ઘી અને દૂધનો ધાબો આપવાની રીત

સૌપ્રથમ એક મોટા વાસણમાં 2 કપ જાડો ચણાનો લોટ લો. તેમાં 1 ટેબલસ્પૂન ઓગાળેલું ઘી અને 2 ટેબલસ્પૂન દૂધ ઉમેરો.

હવે હાથની મદદથી લોટને સારી રીતે મસળો જેથી તેમાં નાના-નાના દાણા બનવા લાગે.

આ મિશ્રણને ઢાંકીને 15થી 20 મિનિટ માટે બાજુ પર રાખો. આ પ્રક્રિયાને લોટને ધાબો આપવો કહેવામાં આવે છે.

સ્ટેપ 2: લોટને ચારણીથી ચાળી લો

મોહનથાળ માટે ધાબો આપેલા ચણાના લોટને ચારણીથી ચાળવાની રીત


15થી 20 મિનિટ પછી લોટને હાથથી હળવો છૂટો કરો. હવે તેને જાડી કાણાવાળી ચારણીથી ચાળી લો.

ચાળવાથી લોટમાં એકસરખા નાના દાણા બનશે અને મોહનથાળની દાણેદાર બનાવટ સારી આવશે.

લોટમાં મોટા ગઠ્ઠા રહી ગયા હોય તો તેને હળવા હાથે તોડી લો.

સ્ટેપ 3: ઘીમાં ચણાના લોટને ધીમા તાપે શેકો

કડાઈમાં ઘી સાથે ચણાના લોટને ધીમા તાપે શેકવાની રીત

હવે એક જાડી તળિયાવાળી કડાઈમાં બાકીનું ઘી ગરમ કરો. તેમાં ચાળેલો ચણાનો લોટ ઉમેરો.

ગેસની આંચ ધીમી રાખીને લોટને સતત હલાવતા રહો.

લગભગ 20થી 25 મિનિટ સુધી અથવા લોટનો રંગ હળવો સોનેરી થાય અને ઘીમાં શેકાયેલા ચણાના લોટની સરસ સુગંધ આવવા લાગે ત્યાં સુધી શેકો.

લોટ કડાઈમાં ચોંટી ન જાય તે માટે સતત હલાવતા રહેવું જરૂરી છે.

સ્ટેપ 4: માવો અને એલચી ઉમેરો

શેકેલા ચણાના લોટમાં માવો ઉમેરી મિક્સ કરવાની રીત

લોટ સારી રીતે શેકાઈ જાય એટલે તેમાં છીણેલો માવો ઉમેરો.

હવે ધીમી આંચ પર 2થી 3 મિનિટ સુધી માવો અને લોટને સારી રીતે મિક્સ કરો.

ત્યારબાદ એલચી પાવડર અને એક ચપટી જાયફળ પાવડર ઉમેરો.

મિશ્રણમાં માવાનો સ્વાદ બરાબર ભળી જાય એટલે ગેસ બંધ કરી દો.

સ્ટેપ 5: ખાંડની એક તારની ચાસણી બનાવો

મોહનથાળ બનાવવા ખાંડ અને પાણીની એક તારની ચાસણી બનાવવાની રીત

બીજા એક વાસણમાં 1 કપ ખાંડ અને ¾ કપ પાણી ઉમેરો.

મધ્યમ આંચ પર ખાંડ ઓગળે ત્યાં સુધી ગરમ કરો. ત્યારબાદ ચાસણીને થોડીવાર ઉકળવા દો.

ચાસણી તૈયાર થઈ છે કે નહીં તે જાણવા માટે ચમચી પર થોડું ચાસણીનું ટીપું લો. સહેજ ઠંડું થયા પછી બે આંગળીઓ વચ્ચે તપાસો. એક પાતળો તાર બને તો ચાસણી તૈયાર છે.

ચાસણી ખૂબ ઘટ્ટ ન થવા દો, કારણ કે તેનાથી મોહનથાળ વધારે કઠણ બની શકે છે.

ગરમ ચાસણીને હાથથી સીધી સ્પર્શ ન કરવો.

સ્ટેપ 6: ચણાના લોટમાં ચાસણી મિક્સ કરો

શેકેલા ચણાના લોટ અને માવામાં ખાંડની ચાસણી મિક્સ કરવાની રીત

હવે તૈયાર કરેલી ચાસણીને શેકેલા ચણાના લોટ અને માવાના મિશ્રણમાં ધીમે ધીમે ઉમેરો.

સાથે ચમચાથી સતત હલાવતા રહો જેથી ચાસણી મિશ્રણમાં સરખી રીતે ભળી જાય.

બધું મિશ્રણ એકરસ થાય અને તેની ઘટ્ટતા મોહનથાળ જેવી થાય એટલે આગળની પ્રક્રિયા કરો.

સ્ટેપ 7: મોહનથાળને થાળીમાં પાથરીને સજાવો

તૈયાર મોહનથાળના મિશ્રણને ઘી લગાવેલી થાળીમાં પાથરવાની રીત

હવે એક ચોરસ થાળી અથવા ટ્રે લો. તેમાં થોડું ઘી લગાવી લો.

તૈયાર કરેલું મિશ્રણ થાળીમાં રેડીને ચમચા અથવા સપાટ વાસણની મદદથી સરખું પાથરી દો.

ઉપરથી બદામ અને પિસ્તાની કતરણ ભભરાવો. હળવા હાથે દબાવો જેથી કતરણ મોહનથાળ પર ચોંટી જાય.

સ્ટેપ 8: મોહનથાળ ઠંડો કરીને ટુકડા કાપો

ઠંડા થયેલા દાણેદાર મોહનથાળને ચોરસ ટુકડામાં કાપવાની રીત

હવે મોહનથાળને ઓરડાના તાપમાને 3થી 4 કલાક અથવા બરાબર સેટ થાય ત્યાં સુધી રહેવા દો.

મિશ્રણ સેટ થઈ જાય એટલે છરીથી ચોરસ આકારના ટુકડા કાપો.

તમારો સ્વાદિષ્ટ, દાણેદાર અને કંદોઈ જેવો ગુજરાતી મોહનથાળ તૈયાર છે.

હવે તેને સુંદર થાળીમાં ગોઠવીને ભાઈબીજના તહેવાર પર તમારા પરિવાર સાથે પીરસો.

મોહનથાળ બનાવતી વખતે ખાસ ધ્યાનમાં રાખવાની ટિપ્સ

  1. જાડો ચણાનો લોટ વાપરો: કરકરા ચણાના લોટથી મોહનથાળની દાણેદાર બનાવટ સારી મળે છે.

  2. લોટને ધીમા તાપે શેકો: વધુ આંચ પર શેકવાથી લોટ બહારથી ઝડપથી બ્રાઉન થઈ શકે છે અને અંદરથી કાચો રહી શકે છે.

  3. સતત હલાવતા રહો: લોટ કડાઈના તળિયે ચોંટી ન જાય તે માટે સતત હલાવો.

  4. માવાની ગુણવત્તા સારી રાખો: તાજો અને સારી ગુણવત્તાનો માવો વાપરો.

  5. ચાસણીનું ધ્યાન રાખો: યોગ્ય એક તારની ચાસણી મોહનથાળની બનાવટ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

  6. સેટ થવા માટે પૂરતો સમય આપો: મોહનથાળ ગરમ હોય ત્યારે કાપશો તો ટુકડા તૂટી શકે છે.

મોહનથાળ બનાવતી વખતે થતી સામાન્ય ભૂલો

1. મોહનથાળ કઠણ કેમ બને છે?

ચાસણી વધારે ઘટ્ટ થઈ ગઈ હોય અથવા મિશ્રણ વધારે શેકાઈ ગયું હોય તો મોહનથાળ કઠણ બની શકે છે. ચાસણીની યોગ્ય તારની સ્થિતિ અને શેકવાનો સમય જાળવો.

2. મોહનથાળમાં દાણા કેમ નથી પડતા?

લોટને યોગ્ય રીતે ધાબો ન આપવો અથવા ચાળ્યા વગર સીધો વાપરવો એનું એક કારણ હોઈ શકે છે. લોટને ધાબો આપીને જાડી ચારણીથી ચાળવો.

3. મોહનથાળનો રંગ વધારે ઘેરો કેમ થાય છે?

લોટને વધુ તાપે શેકવાથી તેનો રંગ વધારે ઘેરો થઈ શકે છે. હંમેશાં ધીમી આંચ પર શેકો.

4. મોહનથાળ બરાબર સેટ કેમ નથી થતો?

ચાસણીની યોગ્ય ઘટ્ટતા ન હોવી અથવા મિશ્રણનું પ્રમાણ બરાબર ન હોવું તેનું કારણ હોઈ શકે છે. માપ ચોક્કસ રાખો અને મોહનથાળને પૂરતો સમય આપો.

મોહનથાળને કેવી રીતે સ્ટોર કરવો?

  • મોહનથાળ સંપૂર્ણ ઠંડો થયા પછી જ ડબ્બામાં ભરો.

  • હવાચુસ્ત ડબ્બામાં રાખો.

  • ગરમ અને ભેજવાળી જગ્યાએ રાખવાનું ટાળો.

  • લાંબા સમય સુધી સાચવવા માટે ફ્રિજમાં રાખી શકાય છે.

  • ફ્રિજમાં રાખેલો મોહનથાળ પીરસતાં પહેલાં થોડીવાર બહાર રાખો જેથી તેની બનાવટ નરમ બને.

માવાથી બનેલી મીઠાઈ હોવાથી સ્વચ્છ રીતે બનાવવી, યોગ્ય તાપમાને રાખવી અને ખરાબ ગંધ કે દેખાવમાં ફેરફાર થાય તો તેનું સેવન ન કરવું.

ભાઈ બીજ માટે અન્ય ગુજરાતી વાનગીઓ

મોહનથાળ ઉપરાંત તમે ભાઈબીજના ખાસ ભોજનમાં નીચેની વાનગીઓ પણ સામેલ કરી શકો છો:

  • લાપસી: ઘઉંના ફાડા, ઘી અને ગોળ અથવા ખાંડથી બનતી પરંપરાગત મીઠાઈ.

  • બાસુંદી: દૂધને ધીમે ધીમે ઘટ્ટ કરીને બનાવવામાં આવતી મીઠાઈ.

  • ઘૂઘરા: નાળિયેર, ખાંડ અને સૂકા મેવાના પૂરણથી બનતી મીઠાઈ.

  • કંસાર: ઘઉંના લોટ અને ગોળથી બનતી ગુજરાતી પરંપરાગત વાનગી.

  • ખીર: દૂધ, ચોખા, ખાંડ અને એલચીથી બનતી મીઠાઈ.

  • પુરી: તહેવારના ભોજનમાં પીરસી શકાય તેવી લોકપ્રિય વાનગી.

તમારા ભાઈની પસંદગી પ્રમાણે મીઠાઈ અને અન્ય વાનગીઓ પસંદ કરી શકો છો.

ભાઈ બીજ રેસીપી ગુજરાતી – વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

1. ભાઈ બીજ પર કઈ મીઠાઈ બનાવવી જોઈએ?

ભાઈબીજ માટે મોહનથાળ, લાડુ, ઘૂઘરા, બાસુંદી, લાપસી અને ખીર જેવી મીઠાઈઓ બનાવી શકાય છે. તમારા પરિવારની પસંદગી પ્રમાણે મીઠાઈ પસંદ કરો.

2. ઘરે દાણેદાર મોહનથાળ કેવી રીતે બનાવવો?

ચણાના લોટને ઘી અને દૂધનો ધાબો આપીને 15થી 20 મિનિટ રાખો. ત્યારબાદ જાડી ચારણીથી ચાળી લો અને ધીમી આંચ પર શેકો. આ પ્રક્રિયા દાણેદાર બનાવટ મેળવવામાં મદદ કરે છે.

3. મોહનથાળ બનાવવા માટે કયો ચણાનો લોટ વાપરવો?

મોહનથાળ માટે જાડો અથવા કરકરો ચણાનો લોટ વાપરવો વધુ યોગ્ય છે.

4. મોહનથાળ બનાવવા માટે કેટલો સમય લાગે છે?

સામગ્રી તૈયાર કરવામાં આશરે 20 મિનિટ અને રસોઈ કરવામાં આશરે 35થી 40 મિનિટ લાગી શકે છે. ત્યારબાદ સેટ થવા માટે 3થી 4 કલાકનો સમય આપવો.

5. મોહનથાળમાં માવો નાખવો જરૂરી છે?

આ રેસીપીમાં માવો વપરાય છે, જેનાથી મોહનથાળનો સ્વાદ અને બનાવટ સમૃદ્ધ બને છે. માવા વગરની અલગ પ્રકારની મોહનથાળ રેસીપી પણ બનાવી શકાય છે.

6. મોહનથાળ કેટલા દિવસ સુધી સ્ટોર કરી શકાય?

માવાથી બનેલા મોહનથાળને હવાચુસ્ત ડબ્બામાં ફ્રિજમાં રાખવો. સ્વચ્છ રીતે હેન્ડલ કરીને આશરે 5થી 7 દિવસમાં વાપરી લેવો. સ્ટોરેજની વાસ્તવિક અવધિ તાજગી અને તાપમાન પર આધાર રાખે છે.

7. મોહનથાળમાં કઈ ચાસણી બનાવવી?

આ રેસીપીમાં એક તારની ચાસણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ચાસણી વધારે ઘટ્ટ ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવું.

નિષ્કર્ષ

ભાઈબીજ એ ભાઈ અને બહેનના પ્રેમનો સુંદર તહેવાર છે. આ ખાસ દિવસે ઘરે બનાવેલી મીઠાઈથી તહેવારની ખુશી બમણી થઈ શકે છે.

આજે આપણે દાણેદાર ગુજરાતી મોહનથાળ બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત જાણી. યોગ્ય પ્રમાણમાં ચણાનો લોટ, ઘી, માવો અને ખાંડની ચાસણીનો ઉપયોગ કરીને તમે પણ ઘરે સ્વાદિષ્ટ મોહનથાળ બનાવી શકો છો.

આ ભાઈ બીજ રેસીપી ગુજરાતી તમને પસંદ આવી હોય તો તમારા પરિવાર અને મિત્રો સાથે જરૂર શેર કરજો. તમારા ભાઈ માટે કઈ મીઠાઈ બનાવવાના છો તે કોમેન્ટમાં જણાવજો.

તમને અને તમારા પરિવારને ભાઈબીજની હાર્દિક શુભકામનાઓ!

More Gujarati Recipes

0 Comments