દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવાની રીત | કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયા રેસીપી | Dana Muthiya Recipe

શિયાળાની ઋતુમાં લીલા તુવેરના દાણા અને તાજી મેથીની ભાજીમાંથી બનતું દાણા મુઠિયાનું શાક ગુજરાતી ભોજનની એક સ્વાદિષ્ટ અને પરંપરાગત વાનગી છે. કાઠિયાવાડી સ્ટાઈલમાં તૈયાર કરવામાં આવતું આ શાક મસાલેદાર ગ્રેવી, લીલા દાણાની મીઠાશ અને મેથીના નરમ મુઠિયાના કારણે ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.

દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવાની રીત


જો તમે ઘરે કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયાનું શાક કેવી રીતે બનાવવું તે જાણવા માંગતા હો, તો આ રેસીપી તમારા માટે ઉપયોગી છે. અહીં આપણે ઘઉંનો લોટ, બેસન અને મેથીની ભાજીમાંથી મુઠિયા બનાવીશું અને પછી તેને લીલા તુવેરના દાણા, લીલું લસણ, ટામેટાં અને ગુજરાતી મસાલાની ગ્રેવીમાં પકવીશું.

આ સરળ Dana Muthiya Nu Shaak Recipe માં દરેક સ્ટેપની વિગતવાર રીત આપવામાં આવી છે, જેથી તમે ઘરે જ સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી દાણા મુઠિયા રેસીપી બનાવી શકો.

દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવા માટેની સામગ્રી

આ રેસીપીમાં મુઠિયા બનાવવા માટેની સામગ્રી અને શાકની ગ્રેવી બનાવવા માટેની સામગ્રી અલગ રાખી છે.

1. મેથીના મુઠિયા બનાવવા માટેની સામગ્રી

  • મેથીની ભાજી – 1 કપ (બારીક સમારેલી)

  • ઘઉંનો લોટ – 1 કપ

  • બેસન – 2 મોટા ચમચી

  • આદુ-લીલાં મરચાંની પેસ્ટ – 1 નાની ચમચી

  • હળદર – ¼ નાની ચમચી

  • લાલ મરચું – ½ નાની ચમચી

  • ધાણાજીરું – 1 નાની ચમચી

  • અજમો – ½ નાની ચમચી

  • હિંગ – 1 ચપટી

  • દહીં – 1 થી 2 મોટા ચમચી (જરૂર મુજબ)

  • તેલ – 1 મોટો ચમચો

  • મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે

2. દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવા માટેની સામગ્રી

  • લીલા તુવેરના દાણા – 1 કપ

  • લીલું લસણ – ¼ કપ (બારીક સમારેલું)

  • ડુંગળી – 1 મધ્યમ કદની (બારીક સમારેલી)

  • ટામેટાં – 2 મધ્યમ કદનાં (બારીક સમારેલાં)

  • આદુ-લસણ-લીલાં મરચાંની પેસ્ટ – 1 મોટો ચમચો

  • કોથમીર – ¼ કપ

  • તેલ – 2 થી 3 મોટા ચમચા

  • રાઈ – ½ નાની ચમચી

  • જીરું – ½ નાની ચમચી

  • અજમો – ¼ નાની ચમચી

  • હિંગ – 1 ચપટી

  • હળદર – ¼ નાની ચમચી

  • લાલ મરચું – 1 નાની ચમચી (સ્વાદ પ્રમાણે)

  • ધાણાજીરું – 1½ નાની ચમચી

  • ગરમ મસાલો – ½ નાની ચમચી

  • દહીં – 2 મોટા ચમચી (વૈકલ્પિક)

  • મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે

  • પાણી – જરૂર મુજબ

દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવાની રીત

સ્ટેપ 1: મેથીની ભાજી સાફ કરીને સમારો

તાજી મેથીની ભાજી સાફ કરીને ધોઈ લીધા પછી સ્ટીલની થાળીમાં બારીક સમારેલી મેથીના પાન.


સૌપ્રથમ મેથીની ભાજીમાંથી પીળાં અને ખરાબ પાન કાઢી નાખો. મેથીને સ્વચ્છ પાણીથી 2 થી 3 વખત ધોઈ લો, જેથી તેમાં રહેલી માટી અને ધૂળ દૂર થઈ જાય. ત્યારબાદ પાણી નિતારીને મેથીને બારીક સમારી લો.

સ્ટેપ 2: મેથીના મુઠિયાનું ખીરું તૈયાર કરો

બારીક સમારેલી મેથીની ભાજી, ઘઉંનો લોટ, બેસન, દહીં અને મસાલા મિક્સ કરીને સ્ટીલના વાસણમાં તૈયાર કરેલું મેથીના મુઠિયાનું મિશ્રણ.


એક મોટા વાસણમાં સમારેલી મેથીની ભાજી લો. તેમાં ઘઉંનો લોટ, બેસન, આદુ-લીલાં મરચાંની પેસ્ટ, હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું, અજમો, હિંગ અને મીઠું ઉમેરો.

હવે તેમાં એક મોટો ચમચો તેલ અને દહીં ઉમેરો. બધી સામગ્રીને બરાબર મિક્સ કરો. જરૂર જણાય તો થોડું પાણી ઉમેરીને મધ્યમ કઠણ અને બાંધી શકાય તેવું મિશ્રણ તૈયાર કરો. મેથીમાંથી પણ ભેજ છૂટે છે, તેથી પાણી એકસાથે વધારે ન ઉમેરવું.

સ્ટેપ 3: મુઠિયાનો આકાર આપો

મેથીની ભાજી, ઘઉંનો લોટ, બેસન અને મસાલાના મિશ્રણમાંથી હાથથી બનાવેલા નાના લાંબા આકારના કાચા મેથીના મુઠિયા સ્ટીલની થાળીમાં ગોઠવેલા.


હાથ પર થોડું તેલ લગાવો અને તૈયાર કરેલા મિશ્રણમાંથી નાના લાંબા મુઠિયા બનાવો. મુઠિયાને બહુ જાડા ન બનાવો, જેથી તે અંદર સુધી સારી રીતે બફાઈ જાય.

સ્ટેપ 4: મેથીના મુઠિયા બાફો

સ્ટીમરની છિદ્રોવાળી જાળીમાં ગોઠવેલા મેથીની ભાજી, ઘઉંના લોટ અને બેસનમાંથી બનાવેલા લાંબા મુઠિયા બાફવાની પ્રક્રિયા.


એક સ્ટીમર અથવા ઢાંકણવાળા વાસણમાં પાણી ગરમ કરો. તેની જાળી પર થોડું તેલ લગાવી મુઠિયા ગોઠવો. હવે ઢાંકણ બંધ કરીને મધ્યમ તાપે લગભગ 12 થી 15 મિનિટ સુધી બાફો.

મુઠિયા બરાબર બફાયા છે કે નહીં તે તપાસવા માટે તેમાં ટૂથપીક અથવા ચાકુ નાખો. જો તે સાફ બહાર આવે તો મુઠિયા તૈયાર છે. તેને થોડા ઠંડા થવા દો.

સ્ટેપ 5: મુઠિયાને હળવા તળો

બાફેલા મેથીના મુઠિયાને કડાઈમાં થોડા તેલ સાથે હળવા સોનેરી અને કરકરા થાય ત્યાં સુધી શેકવાની પ્રક્રિયા.


બાફેલા મુઠિયા ઠંડા થાય પછી એક કડાઈમાં થોડું તેલ ગરમ કરો. તેમાં મુઠિયા નાખીને ધીમા તાપે હળવા સોનેરી થાય ત્યાં સુધી શેકી લો. આ સ્ટેપથી મુઠિયા થોડા મજબૂત બને છે અને શાકમાં નાખ્યા પછી તૂટવાની શક્યતા ઓછી રહે છે.

સ્ટેપ 6: લીલા તુવેરના દાણા તૈયાર કરો

તાજા લીલા તુવેરના દાણા સાફ કરીને ધોયા પછી સ્ટીલના વાસણમાં ભરેલા અને બાજુમાં લીલી તુવેરની શીંગો રાખેલી.


લીલા તુવેરના દાણા સાફ કરીને પાણીથી ધોઈ લો. જો દાણા ખૂબ કઠણ હોય તો તેને થોડા પાણી અને મીઠા સાથે અલગથી 1 થી 2 સીટી સુધી બાફી શકો છો. તાજા અને કોમળ દાણા હોય તો તેને સીધા ગ્રેવીમાં પણ પકવી શકાય છે.

સ્ટેપ 7: શાકનો વઘાર તૈયાર કરો

કડાઈમાં ગરમ તેલમાં રાઈ, જીરું, અજમો અને હિંગનો વઘાર કરીને તેમાં સમારેલી ડુંગળી, ટામેટાં, લીલાં મરચાં અને મસાલા સાંતળીને તૈયાર થતો દાણા મુઠિયાનાં શાકનો મસાલો.


હવે એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેલ ગરમ થાય એટલે તેમાં રાઈ ઉમેરો. રાઈ તતડે પછી જીરું, અજમો અને હિંગ ઉમેરો.

ત્યારબાદ સમારેલી ડુંગળી અને લીલું લસણ નાખીને મધ્યમ તાપે હળવાં સોનેરી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો. હવે તેમાં આદુ-લસણ-લીલાં મરચાંની પેસ્ટ ઉમેરીને થોડી વાર સાંતળો, જેથી મસાલાની કાચી સુગંધ દૂર થાય.

સ્ટેપ 8: ટામેટાં અને મસાલો ઉમેરો

કડાઈમાં સાંતળેલા ટામેટાં અને ડુંગળીમાં લાલ મરચું, હળદર, ધાણાજીરું અને મીઠું ઉમેરીને તૈયાર થતો દાણા મુઠિયાનાં શાકનો મસાલો.


વઘારમાં સમારેલાં ટામેટાં ઉમેરો અને તે નરમ થાય ત્યાં સુધી પકાવો. હવે તેમાં હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું અને સ્વાદ પ્રમાણે મીઠું ઉમેરો.

બધા મસાલાને બરાબર મિક્સ કરીને તેલ છૂટું પડે ત્યાં સુધી સાંતળો. જો તમને ગ્રેવીમાં થોડો ખાટો અને ક્રીમી સ્વાદ પસંદ હોય તો 2 મોટા ચમચી દહીંને ફેંટીને ધીમા તાપે ઉમેરી શકો છો. દહીં ઉમેરતી વખતે સતત હલાવતા રહો.

સ્ટેપ 9: લીલા તુવેરના દાણા પકાવો

કડાઈમાં ટામેટાં અને ગુજરાતી મસાલાની ગ્રેવી સાથે લીલા તુવેરના તાજા દાણા ઉમેરીને નરમ થાય ત્યાં સુધી ધીમા તાપે પકવવાની પ્રક્રિયા.


હવે તૈયાર મસાલામાં લીલા તુવેરના દાણા ઉમેરો અને બરાબર મિક્સ કરો. તેમાં જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરીને ઢાંકણ ઢાંકો.

મધ્યમ તાપે લીલા તુવેરના દાણા નરમ થાય ત્યાં સુધી પકાવો. દાણા પહેલેથી બાફેલા હોય તો ઓછો સમય લાગશે. ગ્રેવી બહુ ઘટ્ટ થઈ જાય તો થોડું ગરમ પાણી ઉમેરી શકો છો.

સ્ટેપ 10: મુઠિયા ઉમેરીને શાક તૈયાર કરો

મસાલેદાર ટામેટાંની ગ્રેવીમાં બાફેલા અને હળવા શેકેલા મેથીના મુઠિયા તથા લીલા તુવેરના દાણા મિક્સ કરીને કડાઈમાં ધીમા તાપે પકવાતું દાણા મુઠિયાનું શાક.


હવે તૈયાર કરેલા મેથીના મુઠિયા ગ્રેવીમાં ધીમેથી ઉમેરો. ચમચાથી વધારે હલાવવાને બદલે કડાઈને હળવી હલાવો, જેથી મુઠિયા તૂટે નહીં.

કડાઈને ઢાંકીને ધીમા તાપે લગભગ 5 થી 7 મિનિટ સુધી પકાવો. આ દરમિયાન મુઠિયા ગ્રેવીનો સ્વાદ શોષી લેશે અને શાક સરસ રીતે તૈયાર થઈ જશે.

સ્ટેપ 11: કોથમીર અને ગરમ મસાલો ઉમેરો

મસાલેદાર ટામેટાંની ગ્રેવીમાં તૈયાર થયેલા મેથીના મુઠિયા અને લીલા તુવેરના દાણા પર તાજી સમારેલી કોથમીર અને ગરમ મસાલો ભભરાવેલો.


છેલ્લે તેમાં ગરમ મસાલો અને બારીક સમારેલી કોથમીર ઉમેરો. બધી સામગ્રીને હળવેથી મિક્સ કરો અને ગેસ બંધ કરી દો.

સ્વાદિષ્ટ કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયાનું શાક તૈયાર છે.

દાણા મુઠિયાનું શાક કઈ રોટલી સાથે ખાવું?

દાણા મુઠિયાનું શાક ગરમાગરમ પીરસવામાં આવે ત્યારે તેનો સ્વાદ વધુ સરસ લાગે છે. તમે તેને નીચેની વાનગીઓ સાથે પીરસી શકો છો:

  • બાજરીનો રોટલો: કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયાનું શાક બાજરીના રોટલા સાથે ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.

  • ઘઉંની ગરમ રોટલી: રોજિંદા ભોજન માટે ઉત્તમ વિકલ્પ.

  • જુવારનો રોટલો: શિયાળાના ગુજરાતી ભોજનમાં સરસ લાગે છે.

  • છાશ અને કાચું સલાડ: ભોજનનો સ્વાદ વધારવા સાથે પીરસી શકો છો.

  • લસણની ચટણી: તીખો અને કાઠિયાવાડી સ્વાદ પસંદ હોય તો સાથે પીરસો.

દાણા મુઠિયાનું શાક સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટેની ખાસ ટિપ્સ

  1. તાજી મેથીનો ઉપયોગ કરો: તાજી અને લીલી મેથીની ભાજીથી મુઠિયાનો સ્વાદ અને સુગંધ વધારે સારી આવે છે.

  2. લોટમાં પાણી ધીમે ધીમે ઉમેરો: મેથીમાં પહેલેથી ભેજ હોય છે, તેથી વધારે પાણી ઉમેરવાથી મુઠિયાનું મિશ્રણ ઢીલું થઈ શકે છે.

  3. મુઠિયા પહેલાં બાફો: મુઠિયાને સીધા કાચા શાકમાં નાખવાને બદલે પહેલાં બાફવાથી તે અંદર સુધી સારી રીતે તૈયાર થાય છે.

  4. મુઠિયા હળવા શેકો: બાફ્યા પછી થોડા તેલમાં શેકવાથી મુઠિયા મજબૂત બને છે અને ગ્રેવીમાં સરળતાથી તૂટતા નથી.

  5. લીલા તુવેરને યોગ્ય રીતે પકાવો: દાણા કોમળ હોય તો ઓછો સમય અને કઠણ હોય તો થોડો વધારે સમય આપો.

  6. લીલું લસણ જરૂર ઉમેરો: લીલું લસણ આ શાકને ખાસ કાઠિયાવાડી સ્વાદ અને સુગંધ આપે છે.

  7. મુઠિયા છેલ્લે ઉમેરો: મુઠિયાને ગ્રેવીમાં ઉમેર્યા પછી વધારે હલાવશો નહીં. ધીમા તાપે થોડી વાર પકવવા દો.

  8. દહીં વૈકલ્પિક રાખો: દહીંથી ગ્રેવીમાં થોડો ખાટો સ્વાદ આવે છે. દહીં ન પસંદ હોય તો તેને છોડી શકો છો.

મુઠિયા શાકમાં તૂટે નહીં તે માટે શું કરવું?

મુઠિયા શાકમાં તૂટી ન જાય તે માટે મિશ્રણ બહુ ઢીલું ન રાખવું. ઘઉંનો લોટ અને બેસનનું પ્રમાણ યોગ્ય રાખવું. મુઠિયાને પહેલાં સ્ટીમરમાં બાફી લો અને ઠંડા થયા પછી થોડા તેલમાં હળવા શેકો. ત્યારબાદ તેને તૈયાર ગ્રેવીમાં ઉમેરો.

મુઠિયા ઉમેર્યા પછી ચમચાથી વારંવાર હલાવવાને બદલે કડાઈને હળવી હલાવો. આ રીતે મુઠિયા પોતાનો આકાર જાળવી રાખે છે.

લીલા તુવેરમાંથી બીજી કઈ વાનગીઓ બનાવી શકાય?

લીલા તુવેરના દાણા શિયાળાની ઋતુમાં મળતા હોવાથી તેમાંથી ઘણી સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી વાનગીઓ બનાવી શકાય છે. જેમ કે:

  • લીલા તુવેરનું શાક

  • લીલા તુવેરના ટોઠા

  • લીલા દાણાની કચોરી

  • લીલા તુવેરની ખીચડી

  • લીલા દાણાનું શાક

  • દાણા મુઠિયાનું શાક

આ બધી વાનગીઓમાં લીલા તુવેરના દાણાનો ઉપયોગ કરીને અલગ-અલગ સ્વાદ માણી શકાય છે.

દાણા મુઠિયાનું શાક વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

1. દાણા મુઠિયાનું શાક ઘરે કેવી રીતે બનાવવું?

દાણા મુઠિયાનું શાક ઘરે બનાવવા માટે પહેલાં મેથીની ભાજી, ઘઉંનો લોટ અને બેસનથી મુઠિયા તૈયાર કરીને બાફો. ત્યારબાદ તેલમાં રાઈ, જીરું, અજમો, હિંગ, લીલું લસણ, ડુંગળી, ટામેટાં અને મસાલાનો વઘાર કરો. તેમાં લીલા તુવેરના દાણા પકવીને છેલ્લે મુઠિયા ઉમેરો અને થોડી વાર ધીમા તાપે પકાવો.

2. કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવાની રીત શું છે?

કાઠિયાવાડી દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવા માટે લીલા તુવેરના દાણા, મેથીના મુઠિયા, લીલું લસણ, આદુ-લસણની પેસ્ટ, ટામેટાં અને ગુજરાતી મસાલાનો ઉપયોગ થાય છે. મસાલેદાર ગ્રેવીમાં મુઠિયા ઉમેરીને ધીમા તાપે પકવવાથી સ્વાદિષ્ટ કાઠિયાવાડી શાક તૈયાર થાય છે.

3. મેથીના મુઠિયા ઘરે કેવી રીતે બનાવવા?

મેથીના મુઠિયા બનાવવા માટે સમારેલી મેથીની ભાજીમાં ઘઉંનો લોટ, બેસન, આદુ-મરચાંની પેસ્ટ, હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું, અજમો, હિંગ, મીઠું અને થોડું તેલ મિક્સ કરો. જરૂર મુજબ દહીં અથવા પાણી ઉમેરીને લોટ બાંધો. નાના મુઠિયા બનાવીને લગભગ 12 થી 15 મિનિટ સુધી બાફો.

4. દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવા માટે કઈ સામગ્રી જોઈએ?

દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવા માટે લીલા તુવેરના દાણા, મેથીની ભાજી, ઘઉંનો લોટ, બેસન, લીલું લસણ, લીલાં મરચાં, આદુ, લસણ, ટામેટાં, ડુંગળી, કોથમીર અને તેલની જરૂર પડે છે. વઘાર અને સ્વાદ માટે રાઈ, જીરું, અજમો, હિંગ, હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું અને ગરમ મસાલો વપરાય છે.

5. લીલા તુવેરના દાણાનું શાક કેવી રીતે બનાવવું?

લીલા તુવેરના દાણાનું શાક બનાવવા માટે તેલમાં રાઈ, જીરું અને હિંગનો વઘાર કરો. તેમાં લીલું લસણ, ડુંગળી, આદુ-લસણની પેસ્ટ અને ટામેટાં સાંતળો. ત્યારબાદ હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું અને મીઠું ઉમેરો. લીલા તુવેરના દાણા અને જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરીને દાણા નરમ થાય ત્યાં સુધી પકાવો.

6. મુઠિયા શાકમાં તૂટે નહીં તે માટે શું કરવું?

મુઠિયા તૂટે નહીં તે માટે લોટનું મિશ્રણ મધ્યમ કઠણ રાખો. મુઠિયાને પહેલાં સારી રીતે બાફો અને ઠંડા થયા પછી થોડા તેલમાં હળવા શેકો. શાકમાં મુઠિયા છેલ્લે ઉમેરો અને પછી વધારે હલાવશો નહીં.

7. દાણા મુઠિયાનું શાક કઈ રોટલી સાથે ખાવું?

દાણા મુઠિયાનું શાક બાજરીના રોટલા સાથે સૌથી વધુ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે. આ ઉપરાંત તમે તેને ઘઉંની રોટલી, જુવારના રોટલા અથવા ગરમાગરમ ભાખરી સાથે પણ પીરસી શકો છો. સાથે છાશ, સલાડ અને લસણની ચટણી પીરસવાથી ગુજરાતી ભોજનનો સ્વાદ વધી જાય છે.

નિષ્કર્ષ

દાણા મુઠિયાનું શાક શિયાળામાં બનતી એક સ્વાદિષ્ટ અને પરંપરાગત ગુજરાતી વાનગી છે. લીલા તુવેરના દાણા, તાજી મેથીની ભાજી, લીલું લસણ અને મસાલેદાર ગ્રેવીથી તૈયાર થતી આ રેસીપી બાજરીના રોટલા સાથે ખૂબ જ સરસ લાગે છે.

આ સરળ Gujarati Dana Muthiya Recipe ઘરે એકવાર જરૂર બનાવી જુઓ. રેસીપીમાં આપેલી ટિપ્સ અનુસરશો તો મુઠિયા સરસ બનશે અને શાકનો સ્વાદ પણ કાઠિયાવાડી ઢબનો આવશે. તમને આ દાણા મુઠિયાનું શાક બનાવવાની રીત કેવી લાગી તે કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવશો.

More Gujarati Winter Recipes

0 Comments