લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવાની રીત | ગુજરાતી શિયાળાનો પરંપરાગત નાસ્તો
શિયાળાની ઋતુમાં બજારમાં તાજી લીલી તુવેર મળવા લાગે ત્યારે તેમાંથી અનેક સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી વાનગીઓ બનાવી શકાય છે. લીલી તુવેરનું શાક, લીલવાની કચોરી, તુવેરના વડા અને લીલી તુવેરના ઢેખરા જેવી વાનગીઓ શિયાળામાં ખાસ પસંદ કરવામાં આવે છે.
આજે આપણે જાણીશું લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવાની રીત. આ દક્ષિણ ગુજરાતની એક પરંપરાગત વાનગી છે, જેમાં લીલી તુવેરના દાણા, ચોખાનો લોટ, જુવારનો લોટ અને ગુજરાતી મસાલાનો ઉપયોગ થાય છે. લીલું લસણ, લીલા ધાણા, આદુ, લીલા મરચાં, સફેદ તલ અને ગોળનો સ્વાદ આ ઢેખરાને ખાસ બનાવે છે.
આ ગુજરાતી શિયાળાનો નાસ્તો ગરમાગરમ પીરસવામાં આવે ત્યારે બહારથી કરકરો અને અંદરથી નરમ લાગે છે. જો તમે વિચારી રહ્યા હોવ કે તુવેરના ઢેખરા ઘરે કેવી રીતે બનાવવા, તો આ સરળ રેસીપીમાં સામગ્રીથી લઈને તળવાની રીત સુધીની સંપૂર્ણ માહિતી આપવામાં આવી છે.
લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવા માટેની સામગ્રી
તૈયારીનો સમય: 20 મિનિટ
બનાવવાનો સમય: 30–35 મિનિટ
કુલ સમય: અંદાજે 50–55 મિનિટ
સર્વિંગ: 3–4 વ્યક્તિ માટે
વાનગીનો પ્રકાર: પરંપરાગત ગુજરાતી ફરસાણ / શિયાળાનો નાસ્તો
મુખ્ય સામગ્રી
લીલી તુવેરના દાણા – 1 કપ
ચોખાનો લોટ – 1 કપ
જુવારનો લોટ – ½ કપ
ઘઉંનો લોટ – 2 ટેબલસ્પૂન
ચણાનો લોટ – 1 ટેબલસ્પૂન
પાણી – અંદાજે 1½ થી 2 કપ, જરૂર મુજબ
લીલું લસણ – ¼ કપ ઝીણું સમારેલું
લીલા ધાણા – ¼ કપ ઝીણા સમારેલા
આદુ-લીલા મરચાંની પેસ્ટ – 2 ટેબલસ્પૂન
સફેદ તલ – 2 ટેબલસ્પૂન
ગોળ – 1 થી 2 ટેબલસ્પૂન
હળદર – ½ ટીસ્પૂન
હિંગ – 1 ચપટી
લીંબુનો રસ – 1 ટેબલસ્પૂન
મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
તેલ – 1 ટેબલસ્પૂન (મિશ્રણ માટે)
તળવા માટે તેલ – જરૂર મુજબ
ઢેખરા બનાવવા માટે કયા લોટની જરૂર પડે?
લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવા માટે મુખ્યત્વે ચોખાનો લોટ અને જુવારનો લોટ વપરાય છે. આ બંને લોટથી ઢેખરાને યોગ્ય બંધારણ મળે છે. સાથે થોડો ઘઉંનો લોટ અને ચણાનો લોટ ઉમેરવાથી મિશ્રણ બાંધવામાં મદદ મળે છે.
લોટનું પ્રમાણ તુવેરમાં રહેલા ભેજ અને મિશ્રણની ઘટ્ટતા પ્રમાણે થોડું બદલાઈ શકે છે. તેથી બધો લોટ એકસાથે ઉમેરવાને બદલે જરૂર પ્રમાણે ઉમેરવો.
લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવાની રીત
સ્ટેપ 1: લીલી તુવેરના દાણા તૈયાર કરો
સૌપ્રથમ લીલી તુવેરની શીંગોમાંથી દાણા કાઢી લો. તુવેરના દાણાને સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈ લો. હવે એક વાસણમાં પાણી ગરમ કરો અને તેમાં લીલી તુવેર નાખીને અંદાજે 7–10 મિનિટ અથવા દાણા નરમ થાય ત્યાં સુધી બાફો.
દાણા બફાઈ જાય એટલે વધારાનું પાણી નિતારી લો. દાણાને સંપૂર્ણ મસળી નાખવાની જરૂર નથી; તેને આખા જ રાખો.
સ્ટેપ 2: મસાલાવાળું પાણી તૈયાર કરો
એક જાડા તળિયાવાળી કડાઈમાં અંદાજે 1½ કપ પાણી લો. તેમાં આદુ-લીલા મરચાંની પેસ્ટ, હળદર, હિંગ, સફેદ તલ, ગોળ, મીઠું અને એક ટેબલસ્પૂન તેલ ઉમેરો.
બધું બરાબર મિક્સ કરીને પાણી ઉકળવા મૂકો. ગોળ ઓગળી જાય અને મસાલાનો સ્વાદ પાણીમાં ભળી જાય ત્યાં સુધી હલાવતા રહો.
સ્ટેપ 3: બાફેલી લીલી તુવેર ઉમેરો
હવે ઉકળતા મસાલાવાળા પાણીમાં બાફેલી લીલી તુવેરના દાણા ઉમેરો. તેને 2–3 મિનિટ ધીમા તાપે ઉકળવા દો, જેથી તુવેરમાં મસાલાનો સ્વાદ સારી રીતે ભળી જાય.
સ્ટેપ 4: ચોખાનો લોટ અને અન્ય લોટ ઉમેરો
એક વાસણમાં ચોખાનો લોટ, જુવારનો લોટ, ઘઉંનો લોટ અને ચણાનો લોટ મિક્સ કરી લો.
ગેસ ધીમો રાખીને આ લોટ થોડો થોડો કરીને કડાઈમાં ઉમેરો. સાથે લાકડાના ચમચા અથવા વેલણથી સતત હલાવતા રહો, જેથી લોટની ગાંઠો ન પડે.
મિશ્રણ ઘટ્ટ થાય અને લોટ પાણી શોષી લે ત્યારે કડાઈને ઢાંકી ધીમા તાપે 5–7 મિનિટ ચડવા દો. વચ્ચે એકાદ વાર હલાવી લો. મિશ્રણ ખૂબ સૂકું લાગે તો થોડું ગરમ પાણી ઉમેરી શકાય.
સ્ટેપ 5: લીલું લસણ અને લીલા ધાણા ઉમેરો
ગેસ બંધ કરીને મિશ્રણને થોડી વાર ઠંડું થવા દો. મિશ્રણ હાથથી સંભાળી શકાય એટલું ગરમ રહે ત્યારે તેમાં ઝીણું સમારેલું લીલું લસણ, લીલા ધાણા અને લીંબુનો રસ ઉમેરો.
હવે હાથમાં થોડું તેલ લગાવી મિશ્રણને સારી રીતે મસળી લો. લોટ નરમ અને એકસરખો થાય ત્યાં સુધી મસળો. જો લોટ વધારે ચીકણો લાગે તો થોડો ચોખાનો લોટ ઉમેરો.
સ્ટેપ 6: ઢેખરાનો આકાર આપો
તૈયાર લોટમાંથી લીંબુના કદના ગોળા બનાવો. દરેક ગોળાને હથેળી વચ્ચે દબાવી નાની જાડી ટિક્કી અથવા વડા જેવો આકાર આપો.
બધા ઢેખરા તૈયાર કરીને એક પ્લેટમાં રાખો. ટિક્કી બહુ પાતળી ન બનાવવી, જેથી અંદરનો ભાગ નરમ રહે.
સ્ટેપ 7: લીલી તુવેરના ઢેખરા તળી લો
કડાઈમાં ઢેખરા ડૂબી શકે એટલું તેલ ગરમ કરો. તેલ મધ્યમ ગરમ થાય ત્યારે એક પછી એક ઢેખરા કાળજીપૂર્વક ઉમેરો.
શરૂઆતમાં તેને થોડો સમય હલાવ્યા વગર તળવા દો. પછી ધીમે ધીમે ફેરવીને મધ્યમ તાપે બંને બાજુ ગોલ્ડન બ્રાઉન અને કરકરા થાય ત્યાં સુધી તળો.
તૈયાર ઢેખરાને ટિશ્યૂ પેપર પર કાઢો, જેથી વધારાનું તેલ નિતરી જાય.
સ્વાદિષ્ટ લીલી તુવેરના ઢેખરા તૈયાર છે! ગરમાગરમ ઢેખરા લીલી ચટણી, ટામેટા-લસણની ચટણી અથવા ગરમ ચા સાથે પીરસો.
ઢેખરા અંદરથી સોફ્ટ અને બહારથી ક્રિસ્પી કેવી રીતે બનાવવા?
ઘરે ઢેખરા બનાવતી વખતે ઘણી વાર તે બહારથી વધારે કઠણ થઈ જાય છે અથવા અંદરથી બરાબર રંધાતા નથી. ઢેખરા અંદરથી સોફ્ટ અને બહારથી ક્રિસ્પી બનાવવા માટે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
લોટનું પ્રમાણ યોગ્ય રાખો: ચોખાનો લોટ અને જુવારનો લોટ યોગ્ય પ્રમાણમાં ઉમેરો. મિશ્રણ વધારે સૂકું ન થવા દો.
તુવેર વધારે ન બાફો: દાણા નરમ થાય એટલા જ બાફો, જેથી તેનો આકાર જળવાઈ રહે.
મિશ્રણ સારી રીતે મસળો: લોટ અને તુવેર એકસરખાં ભળી જાય તે જરૂરી છે.
ઢેખરા બહુ જાડા ન બનાવો: મધ્યમ જાડાઈની ટિક્કી બનાવવાથી અંદર સુધી ગરમી પહોંચે છે.
મધ્યમ તાપે તળો: ખૂબ ગરમ તેલમાં બહારનો ભાગ ઝડપથી બ્રાઉન થઈ શકે છે, જ્યારે અંદરનો ભાગ કાચો રહી શકે છે.
એકસાથે ઘણા ઢેખરા ન તળો: કડાઈમાં વધારે ઢેખરા નાખવાથી તેલનું તાપમાન ઘટી શકે છે.
લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવાની ખાસ ટિપ્સ
તાજી લીલી તુવેર વાપરો: તાજા તુવેરના દાણાથી સ્વાદ અને ટેક્સચર સારું મળે છે.
લીલું લસણ ઉમેરો: લીલું લસણ ઢેખરાને ખાસ ગુજરાતી સ્વાદ આપે છે.
ગોળનું પ્રમાણ સ્વાદ પ્રમાણે રાખો: ગોળથી હળવી મીઠાશ આવે છે. વધારે મીઠાશ પસંદ ન હોય તો ઓછો ગોળ ઉમેરો.
સફેદ તલ ન ભૂલશો: સફેદ તલથી સ્વાદ અને હળવો કરકરો ટેક્સચર મળે છે.
લોટ થોડો થોડો ઉમેરો: મિશ્રણની ઘટ્ટતા જોઈને જ લોટ ઉમેરવો.
તાજા તળીને પીરસો: ગરમાગરમ ઢેખરા વધુ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.
લીલી તુવેરમાંથી કઈ ગુજરાતી વાનગી બનાવવી?
જો તમારી પાસે તાજી લીલી તુવેર હોય અને તમે વિચારી રહ્યા હોવ કે લીલી તુવેરમાંથી કઈ ગુજરાતી વાનગી બનાવવી, તો ઢેખરા ઉપરાંત ઘણી સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ બનાવી શકો છો.
લીલી તુવેરના ઢેખરા: ચોખાના લોટ, જુવારના લોટ અને મસાલાથી બનતો શિયાળાનો નાસ્તો.
લીલી તુવેરનું શાક: તુવેરના દાણા અને ગુજરાતી મસાલાથી બનતું સ્વાદિષ્ટ શાક.
લીલવાની કચોરી: લીલી તુવેરના મસાલેદાર પૂરણથી બનતી લોકપ્રિય ગુજરાતી કચોરી.
તુવેરના વડા: તુવેરના દાણા અને મસાલાથી બનતો સ્વાદિષ્ટ નાસ્તો.
તુવેરની ઢોકળી: તુવેર અને લોટની ઢોકળીથી બનતી ઘરેલું ગુજરાતી વાનગી.
આ બધી વાનગીઓ શિયાળાની ઋતુમાં તાજી લીલી તુવેરનો ઉપયોગ કરવાની સારી રીતો છે.
લીલી તુવેરના ઢેખરા સાથે શું પીરસવું?
લીલી તુવેરના ઢેખરા નીચેની વસ્તુઓ સાથે સ્વાદિષ્ટ લાગે છે:
લીલી કોથમીરની ચટણી
ટામેટા-લસણની ચટણી
લીલા લસણની ચટણી
ટામેટા કેચપ
ગરમ મસાલા ચા
લીલી તુવેરના ઢેખરા વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
1. લીલી તુવેરના ઢેખરા ઘરે કેવી રીતે બનાવવા?
સૌપ્રથમ લીલી તુવેરના દાણા બાફી લો. ત્યારબાદ પાણીમાં આદુ, લીલા મરચાં, હળદર, હિંગ, સફેદ તલ અને ગોળ ઉમેરી ઉકાળો. તેમાં તુવેર અને ચોખાનો લોટ, જુવારનો લોટ, ઘઉંનો લોટ તથા ચણાનો લોટ ઉમેરો. મિશ્રણ ઠંડું થયા પછી લીલું લસણ અને લીલા ધાણા ઉમેરી ઢેખરાનો આકાર આપો અને મધ્યમ તાપે તળી લો.
2. ઢેખરા બનાવવા માટે કયા લોટની જરૂર પડે?
લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવા માટે મુખ્યત્વે ચોખાનો લોટ અને જુવારનો લોટ વપરાય છે. તેની સાથે થોડો ઘઉંનો લોટ અને ચણાનો લોટ ઉમેરવાથી મિશ્રણને યોગ્ય બંધારણ મળે છે.
3. લીલી તુવેરના ઢેખરા તળવાની રીત કઈ છે?
કડાઈમાં તેલ મધ્યમ ગરમ કરો. તૈયાર ઢેખરા ધીમેથી તેલમાં ઉમેરો અને મધ્યમ તાપે બંને બાજુ ગોલ્ડન બ્રાઉન થાય ત્યાં સુધી તળો. ખૂબ ઊંચા તાપે તળવાથી ઢેખરા બહારથી બ્રાઉન થઈ શકે છે અને અંદરથી કાચા રહી શકે છે.
4. ઢેખરા અંદરથી સોફ્ટ અને બહારથી ક્રિસ્પી કેવી રીતે બનાવવા?
લોટમાં યોગ્ય પ્રમાણમાં પાણી રાખો, ઢેખરાને મધ્યમ જાડાઈના બનાવો અને મધ્યમ તાપે તળો. મિશ્રણ બહુ સૂકું ન હોય તેની કાળજી રાખવાથી અંદરનો ભાગ નરમ રહેવામાં મદદ મળે છે.
5. લીલી તુવેરના ઢેખરા કઈ ઋતુમાં બનાવવામાં આવે છે?
લીલી તુવેરના ઢેખરા ખાસ કરીને શિયાળામાં બનાવવામાં આવે છે, કારણ કે આ ઋતુમાં તાજી લીલી તુવેર બજારમાં સરળતાથી મળે છે.
6. ઢેખરા અને ઢેબરા એક જ વાનગી છે?
ના. ઢેખરા અને ઢેબરા અલગ વાનગીઓ છે. લીલી તુવેરના ઢેખરા તુવેરના દાણા અને લોટના મિશ્રણમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જ્યારે ઢેબરા સામાન્ય રીતે બાજરીના લોટ, ઘઉંના લોટ અને અન્ય સામગ્રીથી બનાવવામાં આવે છે.
7. શું ફ્રોઝન લીલી તુવેરથી ઢેખરા બનાવી શકાય?
હા, ફ્રોઝન લીલી તુવેર વાપરી શકાય છે. તેને પહેલા ઓગાળી લો અને જરૂર મુજબ બાફી લો. તુવેરમાં રહેલું વધારાનું પાણી નિતારીને જ મિશ્રણમાં ઉમેરો.
8. ઢેખરા અગાઉથી બનાવી શકાય?
ઢેખરાનું મિશ્રણ અગાઉથી તૈયાર કરી શકાય છે, પરંતુ તેનો સ્વાદ અને ટેક્સચર સારું રહે તે માટે પીરસવાના સમયે તાજા તળવા વધુ યોગ્ય છે. બાકી રહેલા ઢેખરા ઠંડા થયા પછી ઢાંકેલા વાસણમાં ફ્રિજમાં રાખો અને શક્ય હોય તો બીજા દિવસે જ ઉપયોગ કરો.
નિષ્કર્ષ
લીલી તુવેરના ઢેખરા દક્ષિણ ગુજરાતની એક સ્વાદિષ્ટ પરંપરાગત ગુજરાતી વાનગી છે. લીલી તુવેરના દાણા, ચોખાનો લોટ, જુવારનો લોટ, ઘઉંનો લોટ, ચણાનો લોટ અને ગુજરાતી મસાલાથી બનતો આ નાસ્તો શિયાળામાં જરૂર અજમાવવા જેવો છે.
જો તમે નવી લીલી તુવેરની રેસીપી શોધી રહ્યા હોવ, તો આ ઢેખરા ઘરે બનાવી શકો છો. ગરમાગરમ ઢેખરા લીલી ચટણી અને ચા સાથે પીરસો અને પરિવાર સાથે તેનો સ્વાદ માણો.
તમને આ લીલી તુવેરના ઢેખરા બનાવવાની રીત કેવી લાગી? કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવશો અને આવી જ ગુજરાતી વાનગીઓ માટે Gujarati Recipe Hub સાથે જોડાયેલા રહો.








0 Comments