બાજરીના રોટલા બનાવવાની રીત | સોફ્ટ અને ફૂલેલા કાઠિયાવાડી રોટલા

બાજરીનો રોટલો એ ગુજરાતી અને ખાસ કરીને કાઠિયાવાડી ભોજનની ઓળખ છે. ગરમાગરમ બાજરીના રોટલા પર દેશી ઘી લગાવીને તેની સાથે રીંગણનો ઓળો, લસણની ચટણી, ગોળ અને છાશ પીરસવામાં આવે તો ભોજનનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે.

દેશી ઘી સાથે ગરમાગરમ બાજરીના રોટલા, રીંગણનો ઓળો, લસણની ચટણી, ગોળ અને છાશ સાથે પીરસેલા

ઘણા લોકોને ઘરે બાજરીના રોટલા બનાવતી વખતે રોટલો તૂટી જવાની, કિનારીમાં તિરાડ પડવાની અથવા રોટલો કઠણ થઈ જવાની સમસ્યા થાય છે. તેનું મુખ્ય કારણ લોટની યોગ્ય ભેજ ન હોવી, લોટ બરાબર ન મસળવો અથવા રોટલો બનાવતી વખતે યોગ્ય રીત ન અપનાવવી હોઈ શકે છે.

આજે આપણે ઘરે સરળતાથી બાજરીના રોટલા બનાવવાની રીત (Bajra Rotla Recipe in Gujarati) શીખીશું. આ રેસિપીમાં લોટ બાંધવાથી લઈને રોટલો ટીપવા, તાવડી પર શેકવા અને ફુલાવવા સુધીની દરેક પ્રક્રિયા સમજાવવામાં આવી છે.

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી

4 મધ્યમ કદના બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે નીચેની સામગ્રીની જરૂર પડશે.

સામગ્રીજથ્થો
બાજરીનો લોટ2 કપ (લગભગ 250 ગ્રામ)
મીઠુંસ્વાદ અનુસાર
નવશેકું પાણીજરૂર મુજબ (લગભગ ¾ થી 1 કપથી શરૂઆત કરો)
દેશી ઘીપીરસવા માટે

નોંધ: પાણીનો જથ્થો બાજરીના લોટની ગુણવત્તા, તાજગી અને પાણી શોષવાની ક્ષમતા પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. એકસાથે બધું પાણી ન ઉમેરવું.

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે જરૂરી વાસણો

  • પરાત અથવા મોટો બાઉલ – લોટ બાંધવા માટે.

  • પાટલો – રોટલો ટીપવા માટે.

  • માટીની તાવડી અથવા લોખંડની તવી – રોટલો શેકવા માટે.

  • પલટાવવાની ચીપિયો – રોટલો પલટાવવા માટે.

  • સ્વચ્છ સુતરાઉ કપડું – જરૂર પડે ત્યારે રોટલો બનાવવામાં મદદ માટે.

બાજરીના રોટલા બનાવવાની રીત – Step by Step

સ્ટેપ 1: બાજરીનો લોટ તૈયાર કરો

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે સ્ટીલના બાઉલમાં રાખેલો તાજો બાજરીનો લોટ

સૌપ્રથમ એક પરાતમાં 2 કપ તાજો બાજરીનો લોટ લો. લોટમાં જો કોઈ ગાંઠ હોય તો તેને હાથથી ભાંગી લો અથવા ચાળી લો.

હવે તેમાં સ્વાદ અનુસાર મીઠું ઉમેરો અને બંને વસ્તુને સારી રીતે મિક્સ કરી લો.

ટિપ: તાજા બાજરીના લોટનો ઉપયોગ કરવાથી રોટલાનો સ્વાદ અને બનાવટ સારી રહેવામાં મદદ મળી શકે છે.

સ્ટેપ 2: બાજરીના લોટમાં પાણી ઉમેરીને લોટ બાંધો

બાજરીના લોટમાં નવશેકું પાણી ઉમેરીને હાથથી લોટ બાંધવાની રીત

હવે લોટમાં થોડું થોડું નવશેકું પાણી ઉમેરતા જાઓ અને બીજા હાથથી લોટ ભેગો કરતા જાઓ.

એકસાથે વધારે પાણી ઉમેરશો નહીં. શરૂઆતમાં લોટ થોડો સૂકો લાગશે, પરંતુ ધીમે ધીમે પાણી ઉમેરવાથી તે એકસાથે ભેગો થવા લાગશે.

લોટ એવો હોવો જોઈએ કે તેને હાથથી દબાવતાં તે ભેગો રહે અને તેમાં વધારે તિરાડો ન પડે.

સ્ટેપ 3: લોટને સારી રીતે મસળો

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે સ્ટીલના વાસણમાં હાથથી લોટને સારી રીતે મસળવાની રીત

લોટ ભેગો થઈ જાય પછી તેને હથેળીથી સારી રીતે મસળો.

લગભગ 2થી 3 મિનિટ સુધી લોટને મસળતા રહો. જો લોટ વધારે સૂકો લાગે તો થોડું પાણી હાથમાં લઈને ફરી મસળો.

સારી રીતે મસળેલો લોટ નરમ અને એકસરખો બને છે. તેનાથી રોટલો હાથથી ટીપવામાં સરળતા રહે છે.

ખાસ ટિપ: બાજરીના લોટનો લોટ બાંધીને લાંબો સમય રાખવાને બદલે તાજો બાંધેલો લોટ વાપરીને રોટલા બનાવો.

સ્ટેપ 4: લોટના સરખા લૂઆ બનાવો

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે તૈયાર કરેલા સરખા કદના ચાર ગોળ લોટના લૂઆ

તૈયાર લોટમાંથી સરખા કદના ચાર ભાગ કરો.

દરેક ભાગને બંને હથેળીઓ વચ્ચે ફેરવીને ગોળ લૂઓ બનાવો.

લૂવામાં મોટી તિરાડો ન હોવી જોઈએ. જો તિરાડ દેખાય તો આંગળીથી થોડું પાણી લગાવીને તેને સરખી કરી લો.

સ્ટેપ 5: હાથથી બાજરીનો રોટલો ટીપો

પાટલા પર બંને હાથની મદદથી બાજરીના લોટનો ગોળ અને પાતળો રોટલો ટીપતી મહિલા

હવે પાટલા પર થોડો બાજરીનો કોરો લોટ છાંટો અથવા સ્વચ્છ ભીનું કપડું પાથરો.

એક લૂઓ લો અને હથેળીથી હળવે હળવે દબાવીને ગોળ આકાર આપો.

રોટલાને બહારની તરફ ધીમે ધીમે ટીપતા જાઓ. કિનારીઓને પણ આંગળીઓથી હળવા હાથે સરખી કરતા જાઓ.

રોટલો લગભગ 5થી 6 ઇંચનો અને એકસરખી જાડાઈનો બનાવો.

જો હાથથી રોટલો ટીપવામાં મુશ્કેલી પડે તો બે સ્વચ્છ પ્લાસ્ટિક શીટ વચ્ચે લૂઓ રાખીને હળવા હાથે દબાવી શકો છો.

ખાસ ધ્યાન રાખો: રોટલો બનાવતી વખતે વધારે દબાણ ન આપવું, નહીં તો કિનારીઓ ફાટી શકે છે.

સ્ટેપ 6: તાવડી પર બાજરીનો રોટલો શેકો

ગરમ લોખંડની તાવડી પર શેકાતો તાજો બાજરીનો ગોળ રોટલો

ગેસ પર માટીની તાવડી અથવા લોખંડની તવી મૂકી મધ્યમ આંચ પર ગરમ કરો.

હવે તૈયાર રોટલો કાળજીપૂર્વક તાવડી પર મૂકો.

થોડી વાર પછી રોટલાની નીચેની બાજુ શેકાવા લાગે ત્યારે તેને ચીપિયાની મદદથી પલટાવો.

હવે બીજી બાજુ પણ સરખી રીતે શેકો.

રોટલા પર હળવા બ્રાઉન રંગના ડાઘ દેખાવા લાગે એટલે તે આગળની પ્રક્રિયા માટે તૈયાર છે.

સ્ટેપ 7: બાજરીના રોટલાને ફુલાવો

ગેસની ધીમી આંચ પર ચીપિયાની મદદથી ફુલાવવામાં આવતો ગરમાગરમ બાજરીનો રોટલો

રોટલાની બંને બાજુ શેકાઈ જાય પછી તેને ધીમી ગેસની આંચ પર કાળજીપૂર્વક ફુલાવી શકો છો.

વૈકલ્પિક રીતે રોટલાને તાવડી પર જ રાખીને સ્વચ્છ કપડાથી હળવું દબાવો.

રોટલાની વચ્ચે અને કિનારી પાસે હળવું દબાણ આપવાથી તેમાં વરાળ ફસાઈને તે ફૂલી શકે છે.

રોટલો ફૂલે તો તરત જ તેને ગેસ પરથી ઉતારી લો. વધારે સમય રાખવાથી તે સૂકો અને કઠણ થઈ શકે છે.

સ્ટેપ 8: રોટલા પર દેશી ઘી લગાવીને પીરસો

ગરમાગરમ બાજરીના રોટલા પર ચમચીથી દેશી ઘી લગાવતી વખતેનો ફોટો

તૈયાર ગરમાગરમ બાજરીના રોટલાને પ્લેટમાં કાઢો.

તેની ઉપર થોડું દેશી ઘી લગાવો. હવે રીંગણના ઓળા, લસણની ચટણી, ગોળ અને છાશ સાથે ગરમાગરમ પીરસો.

આ રીતે ઘરે સરળતાથી કાઠિયાવાડી સ્ટાઇલના બાજરીના રોટલા તૈયાર થઈ જશે.

બાજરીનો રોટલો બનાવતી વખતે થતી સામાન્ય ભૂલો અને તેના ઉપાય

1. બાજરીનો રોટલો બનાવતી વખતે તૂટી જાય તો શું કરવું?

લોટ વધારે સૂકો હોય અથવા બરાબર મસળેલો ન હોય તો રોટલો ટીપતી વખતે તૂટી શકે છે.

ઉપાય:

  • લોટમાં થોડું થોડું પાણી ઉમેરો.

  • લોટને ફરીથી સારી રીતે મસળો.

  • રોટલો ધીમે ધીમે ટીપો.

  • કિનારીમાં તિરાડ દેખાય તો થોડું પાણી લગાવીને સરખી કરો.

2. રોટલાની કિનારીમાં તિરાડ કેમ પડે છે?

લોટમાં ભેજ ઓછી હોય અથવા રોટલો વધારે ઝડપથી ટીપવામાં આવે તો કિનારીઓમાં તિરાડ પડી શકે છે.

ઉપાય: લોટને નરમ રાખો અને આંગળીઓથી ધીમે ધીમે રોટલો ટીપો.

3. બાજરીનો રોટલો કઠણ કેમ બને છે?

રોટલો વધારે સમય સુધી શેકવાથી અથવા લોટમાં પાણી ઓછું હોવાથી તે કઠણ થઈ શકે છે.

ઉપાય: યોગ્ય ભેજવાળો લોટ બાંધો અને રોટલો જરૂર કરતાં વધારે ન શેકો.

4. રોટલો ફૂલતો ન હોય તો શું કરવું?

રોટલો સરખી જાડાઈનો ન હોય, બંને બાજુ યોગ્ય રીતે શેકાયો ન હોય અથવા તેની સપાટી પર મોટી તિરાડો હોય તો તે સારી રીતે ન ફૂલી શકે.

ઉપાય: રોટલો સરખી જાડાઈનો બનાવો અને તાવડી પર બંને બાજુ યોગ્ય રીતે શેકો.

5. રોટલો તાવડી પર ચોંટી જાય તો શું કરવું?

તાવડી યોગ્ય રીતે ગરમ ન હોય અથવા સપાટી પર ભેજ વધારે હોય તો રોટલો ચોંટી શકે છે.

ઉપાય: તાવડીને યોગ્ય રીતે ગરમ કરો અને રોટલો મૂકતાં પહેલાં સપાટી સ્વચ્છ રાખો.

6. બાજરીનો લોટ વધારે સૂકો થઈ જાય તો શું કરવું?

લોટમાં થોડું નવશેકું પાણી ઉમેરો અને ફરીથી મસળો. પાણી એકસાથે વધારે ઉમેરશો નહીં.

બાજરીના રોટલાને સોફ્ટ બનાવવાની 10 ખાસ ટિપ્સ

  1. તાજો લોટ વાપરો: તાજા બાજરીના લોટથી રોટલાની બનાવટ સારી રહેવામાં મદદ મળે છે.

  2. પાણી ધીમે ધીમે ઉમેરો: લોટમાં યોગ્ય ભેજ રાખવી ખૂબ જરૂરી છે.

  3. લોટ મસળો: લોટને 2થી 3 મિનિટ સુધી સારી રીતે મસળો.

  4. લોટ લાંબો સમય ખુલ્લો ન રાખો: લોટ સુકાઈ ન જાય તેનું ધ્યાન રાખો.

  5. હાથ ભીના રાખો: રોટલો ટીપતી વખતે જરૂર મુજબ હાથ ભીના કરો.

  6. જાડાઈ સરખી રાખો: રોટલાનો દરેક ભાગ લગભગ એકસરખો જાડો હોવો જોઈએ.

  7. તાવડી યોગ્ય રીતે ગરમ કરો: બહુ ઠંડી અથવા બહુ ગરમ તાવડી ટાળો.

  8. બંને બાજુ શેકો: રોટલાની બંને બાજુ સરખી રીતે શેકવી.

  9. વધારે શેકશો નહીં: વધારે શેકવાથી રોટલો સૂકો અને કઠણ થઈ શકે છે.

  10. ગરમ પીરસો: તૈયાર રોટલા પર ઘી લગાવીને ગરમાગરમ પીરસો.

બાજરીના રોટલા સાથે શું ખાવું?

ગુજરાતી અને કાઠિયાવાડી ભોજનમાં બાજરીનો રોટલો અનેક સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ સાથે પીરસવામાં આવે છે.

  • રીંગણનો ઓળો: શેકેલા રીંગણમાંથી બનાવેલો મસાલેદાર ઓળો બાજરીના રોટલા સાથે ખૂબ જ સરસ લાગે છે.

  • લસણની ચટણી: તીખી લસણની ચટણી રોટલાનો સ્વાદ વધારે છે.

  • ગોળ અને ઘી: ગરમ રોટલા પર ઘી અને ગોળ મૂકીને પણ ખાઈ શકાય છે.

  • આથેલા મરચાં: ગુજરાતી ભોજનમાં આથેલા મરચાં એક સ્વાદિષ્ટ સાથ છે.

  • છાશ: ભોજન સાથે ઠંડી છાશ પીરસી શકાય છે.

  • ગુજરાતી કઢી: કઢી સાથે પણ બાજરીનો રોટલો પીરસી શકાય છે.

બાજરીના રોટલાની અલગ અલગ વેરાયટી

1. સાદો બાજરીનો રોટલો

બાજરીના લોટ, પાણી અને મીઠાથી તૈયાર થતો પરંપરાગત રોટલો.

2. કાઠિયાવાડી બાજરીનો રોટલો

માટીની તાવડી અથવા લોખંડની તવી પર શેકીને દેશી ઘી સાથે પીરસવામાં આવતો પરંપરાગત રોટલો.

3. લીલા લસણવાળો બાજરીનો રોટલો

બાજરીના લોટમાં બારીક સમારેલું લીલું લસણ અને મસાલા ભેળવીને બનાવવામાં આવે છે.

4. મેથીવાળો બાજરીનો રોટલો

બાજરીના લોટમાં તાજી સમારેલી મેથી ઉમેરવાથી સ્વાદમાં અલગ સુગંધ આવે છે.

5. સ્ટફ્ડ બાજરીનો રોટલો

રોટલાની અંદર લીલા લસણ અથવા પસંદગીનો મસાલો ભરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.

બાજરીના રોટલાને કેવી રીતે સ્ટોર કરવો?

બાજરીના રોટલા તાજા અને ગરમ હોય ત્યારે ખાવામાં વધારે સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.

જો રોટલા વધે તો:

  • પહેલાં તેને સંપૂર્ણપણે ઠંડા થવા દો.

  • સ્વચ્છ એરટાઇટ ડબ્બામાં રાખો.

  • લાંબા સમય માટે રાખવાના હોય તો રેફ્રિજરેટરમાં મૂકો.

  • ફરી ગરમ કરતી વખતે તવી પર ધીમા તાપે બંને બાજુ ગરમ કરો.

  • જરૂર પડે તો થોડું પાણી છાંટી ઢાંકીને ગરમ કરો, જેથી રોટલો સૂકો ન બને.

રોટલાને લાંબા સમય સુધી ઓરડાના તાપમાને રાખવાનું ટાળો. બગડવાની ગંધ, ફૂગ અથવા અસામાન્ય ફેરફાર દેખાય તો તેનો ઉપયોગ ન કરો.

બાજરીના રોટલા વિશે સામાન્ય પ્રશ્નો (FAQ)

1. બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે કયો લોટ વાપરવો?

બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે તાજો અને બારીક દળેલો બાજરીનો લોટ વાપરી શકાય છે.

2. બાજરીનો રોટલો સોફ્ટ કેવી રીતે બનાવવો?

લોટમાં યોગ્ય પ્રમાણમાં પાણી ઉમેરીને તેને સારી રીતે મસળો. રોટલો સરખી જાડાઈનો બનાવો અને વધારે સમય સુધી ન શેકો.

3. બાજરીનો રોટલો તૂટે નહીં તે માટે શું કરવું?

લોટ વધારે સૂકો ન રાખો. તેને સારી રીતે મસળો અને રોટલો ધીમે ધીમે હાથથી ટીપો.

4. બાજરીનો રોટલો હાથથી કેવી રીતે ટીપવો?

લોટનો ગોળ લૂઓ બનાવી પાટલા પર રાખો. બંને હથેળી અને આંગળીઓની મદદથી ધીમે ધીમે દબાવીને ગોળ આકાર આપો.

5. બાજરીનો રોટલો ફુલાવવાની રીત કઈ છે?

બંને બાજુ યોગ્ય રીતે શેક્યા પછી ધીમી ગેસની આંચ પર અથવા તાવડી પર કપડાથી હળવું દબાવીને ફુલાવી શકાય છે.

6. બાજરીના રોટલા બનાવવા માટે ગરમ પાણી વાપરવું કે ઠંડું?

નવશેકું પાણી વાપરી શકાય છે. પાણી ધીમે ધીમે ઉમેરવું અને લોટની ભેજ પ્રમાણે જથ્થો નક્કી કરવો.

7. બાજરીના રોટલા સાથે શું ખાવું?

બાજરીના રોટલા સાથે રીંગણનો ઓળો, લસણની ચટણી, ગોળ, ઘી, આથેલા મરચાં અને છાશ પીરસી શકાય છે.

8. બાજરીના રોટલાને ફરી ગરમ કેવી રીતે કરવો?

તવી પર ધીમા તાપે બંને બાજુ ગરમ કરો. થોડું પાણી છાંટી ઢાંકીને ગરમ કરવાથી તેની નરમાશ જાળવવામાં મદદ મળે છે.

બાજરીના રોટલાની રેસિપી કાર્ડ

રેસિપીનું નામ: બાજરીના રોટલા

તૈયારીનો સમય: 15 મિનિટ

બનાવવાનો સમય: 20 મિનિટ

કુલ સમય: 35 મિનિટ

સર્વિંગ: 4 મધ્યમ રોટલા

Cuisine: Gujarati / Kathiyawadi

Course: Main Course

Difficulty: મધ્યમ

સામગ્રી

  • 2 કપ બાજરીનો લોટ

  • સ્વાદ અનુસાર મીઠું

  • જરૂર મુજબ નવશેકું પાણી

  • દેશી ઘી

બનાવવાની રીત

  1. બાજરીના લોટમાં મીઠું ઉમેરો.

  2. થોડું થોડું પાણી ઉમેરી નરમ લોટ બાંધો.

  3. લોટને સારી રીતે મસળો.

  4. સરખા કદના લૂઆ બનાવો.

  5. હાથથી ગોળ રોટલા ટીપો.

  6. ગરમ તાવડી પર બંને બાજુ શેકો.

  7. ધીમી આંચ પર રોટલો ફુલાવો.

  8. ઘી લગાવીને ગરમાગરમ પીરસો.

Serving Suggestions: રીંગણનો ઓળો, લસણની ચટણી, ગોળ અને છાશ સાથે પીરસો.

અંતિમ શબ્દો

બાજરીના રોટલા બનાવવાની રીત ખૂબ જ સરળ છે, પરંતુ સારા રોટલા બનાવવા માટે લોટની ભેજ, તેને મસળવાની રીત અને રોટલો ટીપવાની કળા ખૂબ મહત્વની છે.

જો તમે ઉપર જણાવેલી રીત પ્રમાણે લોટ બાંધશો અને રોટલો ધીમે ધીમે ટીપશો તો ઘરે સ્વાદિષ્ટ કાઠિયાવાડી સ્ટાઇલના બાજરીના રોટલા બનાવી શકશો.

તો હવે તમે પણ ઘરે આ પરંપરાગત ગુજરાતી રેસિપી જરૂર અજમાવો અને ગરમાગરમ બાજરીના રોટલાનો સ્વાદ માણો.

More Gujarati Recipes

0 Comments